اعمال و معارف توحیدی ماه ذیالحجه در آثار حضرت علامه آیتالله سید محمدحسین حسینی طهرانی و آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی جایگاهی ویژه دارد. در این نوشتار، از ویژگیهای دهۀ نخست ذیالحجه و جذبه موسوی در اربعین حضرت موسی علیهالسلام تا اهمیت مراقبه، محاسبۀ سالانه، صمت، جوع، سهر، عزلت و دوام ذکر توضیح داده میشود. سپس اعمال مهم این ماه همچون نماز دهۀ اول، روزههای مؤکد، اذکار توحیدیۀ موسویّه و شرح عمیق «لا إله إلا اللَه» در سراسر عالم بیان میگردد. بخش مهم دیگر، تبیین دعای عرفه، حقیقت توجه به عنایت الهی، مسیر تربیت روحی و کیفیت صحیح قرائت دعاست. در ادامه، اعمال شب و روز عرفه، عید قربان، اسرار قربانی و نیز عید غدیر با شرح معارف ولایت، فضیلت روزه و ثواب اعمال آن بررسی میشود.
اعمال ماه ذی الحجه و سفارشات اولیای الهی دربارۀ آن
24و چقدر زیباست که ایرانیان عید غدیر را که ستون ایمان است بهعنوان تعطیل رسمى تا چند روز براى دیدنها و سرورها، و تجدید لباسهاى کهنه به لباسهاى نو قرار دهند، تا یکسره دیو زشت طبیعت جاى خود را به فرشتۀ رحمت دهد، و شیعه که پیوسته کارهایش از روى تعقّل و حساب بوده است، در این مقطع نیز بىحساب و غافلگیر در دام نیفتد.1
ثواب روزه عید غدیر
حضرت امام صادق علیهالسّلام:
صَومُ یَومِ غَدیرِ خُمٍّ یَعدِلُ صیامَ عُمرِالدُّنیا لَو عاشَ إنسانٌ عُمرَ الدُّنیا ثُمَّ لَو صامَ ما عُمِّرَتِ الدُّنیا لَکانَ لَهُ ثَوابُ ذَلِکَ. وَصیامُهُ یَعدِلُ عِنداللَهِ عزّوجلّ مِائةَ حِجَّةٍ وَ مِائةَ عُمرَة.
«روزه داشتن در روز غدیر خمّ معادل است با روزه داشتن عمر دنیا، اگر فرضاً انسانى بهقدرِ عمر دنیا عمر کند، و بهاندازۀ عمر دنیا روزه بگیرد، در اینصورت ثواب این روزهها براى او خواهد بود. روزه داشتن در روز غدیر، در نزد خداوند عزّوجل بهقدرِ ثواب صد حجّ و صد عُمره است.»2
علت ثواب عظیم روزه
اگر کسى بدون الزام و اکراه، یک روز غدیر را با روزۀ مستحبى به مِهر على و به محبّت ولایت، و به پاسخ مثبت دادن به نداى حق، لبّیک گوید، هر لحظه از تشنگى و گرسنگى را که مىبرد، مساوق با روزها و ماهها از سایر ایام است. لذا [این ثوابهای عظیم که برای روزۀ عید غدیر ذکر شده است] هیچ تعجبى ندارد، بلکه طبق موازین عقلی و فطری، این پاداشهاى عظیم براى عاملان در روز عید غدیر که بدون شکّ ناشى از پذیرش ولایت و ربط با آن حضرت است، صحیح و ثابت است.3
عید غدیر، روزِ نزول جمع خیرات و برکات
عید غدیر روزى است که خداوند توبۀ آدم علیهالسّلام را پذیرفت، و به سپاسِ آن روزه گرفت. و روزى است که خداوند تعالى ابراهیم را از آتش نجات بخشید، و شُکراً لِلّه تعالى روزه گرفت. و روزى است که موسى علیهالسّلام هارون را مقتدا و پیشوا ساخت، و بهجهت سپاس خداوند، آن روز را روزه گرفت. و روزى است که عیسى علیهالسّلام وصى خود شمعون صفا را معرّفى کرد، و شُکراً لِلّه عزّوجلّ، آن روز را روزه گرفت. و آن روز روزى است که رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم على علیهالسّلام را پیشوا و امام مردم قرار داد، و در آن روز رسول خدا وصىّ خود را معیّن کرد، و تحقیقاً که آن روز، روزِ روزه، و قیام نماز، و اطعام، و صلۀ برادران دینى است، و در آن روز وسائل رضاى خداوند رحمان، و موجبات بهخاک مالیده شدن بینى شیطان موجود است.4
- امام شناسی، ج 9، ص 208.
- امام شناسی، ج 9 ص 259، به نقل از إقبال الأعمال ص 476.
- . امام شناسى، ج9، ص262.
- امام شناسى، ج9، ص244، به نقل از إقبال الأعمال ص 466.

