
آداب مجالس روضه و عزاداری امام حسین علیهالسلام
و توصیههای بزرگان دربارۀ ماههای محرّم و صفر
این مقاله شامل موارد زیر است: • اهمیت زنده نگهداشتن شعائر حسینی؛ • رهنمودهای عمومی درباره ماههای محرّم و صفر؛ • رهنمودهای ویژه درباره چگونگی برگزاری و حضور در مجالس عزاداری؛ • و توصیههایی برای خطیبان، مداحان و خوانندگان مرثیهها.
آداب مجالس روضه و عزاداری امام حسین علیهالسلام
3سفارش آیتالله قاضی به برپایی عزای سیدالشهدا
مرحوم آیتالحق و العرفان سید علی قاضی ـ رضواناللهعلیه ـ در وصیتنامۀ خود میفرمایند:
«و در مستحبّات، ترك تعزيهدارى و زيارت حضرت سيدالشهدا مسامحه ننماييد. و روضۀ هفتگى ولو دو سه نفر باشد، اسباب گشايش امور است. و اگر از اوّل عمر تا آخرش در خدمت آن بزرگوار از تعزيت و زيارت و غيرهما بهجا بياوريد، هرگز حقّ آن بزرگوار اداء نمىشود. و اگر هفتگى ممكن نشد، دهۀ اوّل محرّم ترك نشود.»1
الف) آداب مجالس عزاداری سیدالشهدا
1. نیّت خالص
سیدالشهدا علیهالسلام در آن مجلسی که از روی اخلاص باشد حضور دارد؛ آن مجلسی كه برای سیدالشهدا برپا بشود، نه برای ریا و تظاهر!2
2. پرهیز از تبلیغ و هیاهو
این مجالس باید بدون هیاهو، تبلیغات، نصب آگهی، پوستر و امثالذلک باشد.
3. برگزاری در بینالطّلوعین
بهترین وقت برای مجالس روضه، بینالطّلوعین3 است و فیوضاتی که در بینالطّلوعین برای انسان حاصل میشود، در سایر مواقع نیست. مرحوم علامۀ طهرانی رضواناللهعلیه میفرمودند: «مجلس صبح، یك خاصیتی دارد كه مجلس بعدازظهر و شب ندارد.»4 نه اینكه آنها خاصیت و فایده ندارند؛ ولی خصوصِ مجلس صبح یك خصوصیتی دارد.
4. حضور با طهارت و آراستگی
کسی که وارد [مجلس] روضۀ امام حسین علیهالسلام میشود باید با وضو باشد. بهترین لباس را باید بپوشد و با لباس تمیز وارد شود؛ نه با لباسی که موجب اشمئزاز، آزار و اذیّت دیگران است.
5. اعتدال در سیاهپوشی
در هنگام عزاداری و مصیبت، علائم عزا در فضای مجلس مشهود باشد؛ البتّه افراط در سیاهپوش کردن نیز صحیح نیست و هر چیز باید به حدّ اعتدال باشد.
6. استفاده از منبر
اگر روضه و مجلس ائمّه در منزل برگزار میشود، مناسب است یک منبر سهپله برای آنجا تهیّه شود. باید [برای خطیب] بهجای صندلی و مبل از منبر استفاده شود؛ تریبون5 از رهآوردهای غرب، و مذموم است و نباید در محافل ذکر و مجالس عزاداری مورد استفاده واقع گردد.
7. نصب بیانات سیدالشهدا
- . مهر تابناك، ص 339.
- . برگرفته از شرح حدیث عنوان بصری، جلسۀ 163.
- . بینالطّلوعین: فاصلۀ زمانی میان اذان صبح تا طلوع آفتاب. (محقق)
- .برگرفته از شرح حدیث عنوان بصری، جلسۀ 203.
- . فرهنگ فارسی عمید:
«تریبون: میز بلندی که جلوی آن پوشیده است و سخنران در هنگام صحبت پشت آن میایستد.»
