آداب مجالس روضه و عزاداری امام حسین علیه‌السلام
و توصیه‌های بزرگان دربارۀ ماه‌های محرّم و صفر
این مقاله شامل موارد زیر است: • اهمیت زنده نگه‌داشتن شعائر حسینی؛ • رهنمودهای عمومی درباره ماه‌های محرّم و صفر؛ • رهنمودهای ویژه درباره چگونگی برگزاری و حضور در مجالس عزاداری؛ • و توصیه‌هایی برای خطیبان، مداحان و خوانندگان مرثیه‌ها.
آداب مجالس روضه و عزاداری امام حسین علیه‌السلام
4مرحوم علامۀ طهرانی ـ رضوان‌الله‌علیه ـ در کتاب لمعات الحسین علیه السلام فرمودند:
و چه خوب بود فرمایشات آن حضرت كه حاوى یك دنیا عزّت و شرف و سربلندى و استقلال و ایمان و ایقان و صبر و ثبات و فتوّت و جوانمردى است، در روى تابلوها و پرده‌هایى با ترجمۀ شیرین و شیواى آن نوشته مى‌شد و مانند اشعار محتشم در مجالس عزادارى و تكایا نصب مى‌گردید، تا واردین و شركت كنندگان در مجلس، در عین استفادۀ سمعى از خطبا و گویندگان راستین استفادۀ بصرى نیز نموده، و عین آن كلمات را حفظ و سرمشق زندگى و عمل خود قرار مى‌دادند.1
8. برگزاری با نظم و متانت
مجلس امام علیه‌السلام باید وزین و منضبط باشد. هیچ رجحانی برای بیرون آوردن لباس هنگام سینه‌زنی وجود ندارد.
باید از دادوبیداد تصنّعی و نعره‌های دهشتناک و طولانی شدن عزاداری پرهیز شود. عزاداری به‌نحوی باشد که از صورت عادی خارج نشود.
حالا یک شخصی از خود بی‌خود می‌شود و ناله‌ای می‌کند [یا] صدایش را بلند می‌کند، اشکال ندارد.
امام صادق علیه‌السلام می‌فرماید:
وَ ارْحَم تِلكَ الصَّرخَةَ!2
«خدایا این ناله و فریادی که [در عزای اهل‌بیت] می‌آید، مورد رحمت قرار بده!»
اما آیا خود ائمه هم در همۀ مجالسشان داد می‌زدند؟! نه، عادی گریه می‌کردند. گاهی اوقات صدایشان هم شنیده می‌شد ولی به‌نحو متعارف. اما اینکه آدم داد بزند، صحیح نیست.
9. اولویت ذاکر بر خطیب
از جمله اموری که لازم است در مجالس به آن توجّه شود، تقدّم و تأخّر خطیب و مدّاح است. در مجالس وعظ و محافل اهل‌بیت علیهم السّلام ابتدا ذکر مصیبت و یا مدیحه توسط ذاکر قرائت شود، آن‌گاه خطیب به ایراد خطبه و موعظه و ارشاد بپردازد، که در این‌صورت تأثیر سخنان و موعظه بهتر و بیشتر خواهد بود.
10. یکسانی و برابری کیفیت میزبانی از عزاداران
مجالس عزا باید یکنواخت باشد؛ اگر قرار است همه بنشینند، همه باید [روی زمین] بنشینند، نه اینکه یک عده روی صندلی یا سکو و بقیّه روی زمین بنشینند! اگر قرار است همه سینه بزنند، همه باید سینه بزنند! دو قِسم کردن مجالس امام حسین علیه‌السلام غلط است.
- . لمعات الحسین علیه‌السلام، ص 7.
- . كامل الزيارات، ص 117.