اهمیت عید قربان و اسرار قربانی در اسلام

همه باید آنجا بروند و بعد دور آن خانۀ خدا بگردند: ﴿وَلۡيَطَّوَّفُواْ بِٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ﴾،¹ ﴿لِّيَشۡهَدُواْ مَنَٰفِعَ لَهُمۡ﴾،² تا تماشا کنند و ببینند که چه خبرهاست! دنیا تنها ماده نیست، دنیا تنها خوردن و اطفای شهوت نیست، دنیا تنها گذراندن نیست، بلکه همۀ این گذراندن‌ها برای ایجاد یک شی‌ء ثابت است: ﴿مَا عِندَكُمۡ يَنفَدُ وَ مَا عِندَ ٱللَهِ بَاقٖ﴾.³

حکمت و اسرار قربانی در حج

قربانی یعنی خدایا همان‌طور  که حضرت ابراهیم بنیان‌گذار اسلام، خواست فرزند خود و جان خود را در راه تو قربانی کند و تو برای او فدیه فرستادی، [ما نیز این گوسفند را به‌عنوان حکایت‌ از فدا کردنِ خود قرار می‌دهیم]. معنای فدیه این است که «این گوسفند به عوض او باشد». فدیه یعنی «به‌جای او». «من فدای شما شوم» یعنی: «شما دارید از دنیا می‌روید و برای‌اینکه شما باقی بمانید، من بمیرم». «فدایت شوم» یعنی: «اگر تو بخواهی بمیری، من فدای تو شوم و به‌جای تو باشم.» این گوسفند فدیه است یعنی به‌عوض آن قربانی است و حکایت از آن قربانی می‌کند. گوسفندی هم که ما می‌کشیم همین است. ما هم می‌گوییم: خدایا، ما هم حاضریم جان خود را در راه تو قربانی کنیم؛ اما الآن به ما دستور ندادی که سرت را ببُر، ما این گوسفند را به‌عنوان نمونه و حاکی از جان دادن و فدا کردن قرار می‌دهیم!⁴

هم‌چنین در کتاب امام‌شناسی می‌فرمایند:

در [روز عید] قربان، به‌جهت آنکه مردم به عشق لقاء و دیدار وجه‌اللَه، دست از خانه و لانه و وطن و کسب‌وکار و شهرت و جاه و جمیع علایق شسته، و به‌سوى بیت‌اللَه الحرام روان شده، در این مدت پاى و سربرهنه به‌دنبال حبیب در جستجو و در تکاپو بوده است. اینک که موقع خروج از احرام است، جاى آن دارد که به شکرانۀ قبولى اعمال و پذیرش این اعمال سخت و در عین‌حال شیرین و لذت‌بخش عید بگیرد و «الحمدللّه» بگوید، و به مراسم عید که آن هم باز ذکر خدا و تطهیر بیشترى است، مهیّا گردد. نماز عید بخواند، و زبان به تقدیس و تمجید الهى بگشاید، و از جمال و جلال او بیان کند، و از محاسن و زیبایى‌هاى او اعلان وحدت و توحید ذات و اسماء و صفات و افعال را در عالم منتشر کند و بگوید: اللَهُ أکبَرُ اللَهُ أکبَرُ لاَ إلَهَ إلاّ اللَهُ وَ اللَهُ أکبَرُ اللَهُ أکبَرُ وَ لِلّهِ الحَمدُ اللَهُ أکبَرُ عَلَی ما رَزَقَنا مِن بَهیمَةِ الأنعامِ، الحَمدُ لِلهِ عَلیٰ ما أبلاَنا.⁵