شهادت امیرالمومنین علیه السلام و وقائع مرتبط با آن

وَ مَا تَرَك عَلَی أَهْلِ الارْضِ صَفْرَآءَ وَ لَا بَیضَآءَ إلَّا سَبْعَ مِئَةِ دِرْهَـمٍ فَضُلَتْ مِنْ عَطَایاهُ أَرَادَ أَنْ یبْتَاعَ بِهَا خَادِمًا لاِ هْلِهِ. ¹

ثُمَّ قَالَ: أَیهَا النَّاسُ! مَنْ عَرَفَنِی فَقَدْ عَرَفَنِی؛ وَ مَنْ لَمْ یعْرِفْنِی فَأَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِی، وَ أَنَا ابْنُ النَّبِی، وَ أَنَا ابْنُ الْوَصِی، وَ أَنَا ابْنُ الْبَشِیرِ، وَ أَنَا ابْنُ النَّذِیرِ، وَ أَنَا ابْنُ الدَّاعِی إلَی اللَه بِإذْنِهِ، وَ أَنَا ابْنُ السِّرَاجِ الْمُنِیرِ، وَ أَنَا مِنْ أَهْلِ الْبَیتِ الَّذِی كانَ جِبْرِیلُ ینْزِلُ إلَینَا وَ یصْعَدُ مِنْ عِنْدِنَا، وَ أَنَا مِنْ أَهْلِ الْبَیتِ الَّذِی أَذْهَبَ اللَه عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهَّرَهُمْ تَطْهِیرًا، وَ أَنَا مِنْ أَهْلِ الْبَیتِ الَّذِی افْتَرَضَ اللَه مَوَدَّتَهُمْ عَلَی كلِّ مُسْلِمٍ فَقَالَ تَبَارَك وَ تَعَالَی لِنَبِیهِ صَلَّی اللَه عَلَیهِ وَ ءَالِهِ وَ سَلَّمَ: قُـل‌ لَا اسْـَئلُكمْ عَلَیهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَی' وَ مَن‌ یقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ و فِیهَا حُسْنًا؛ فَاقْتِرَافُ الْحَسَنَةِ مَوَدَّتُنَا أَهْلَ الْبَیتِ. ²

«بعد از شهادت‌ أمیرالمؤمنین‌ علیه‌ السّلام‌ امام‌ حسن‌ مجتبی علیه‌ السّلام‌ خطبه‌ای ایراد فرمودند و پس‌ از حمد و ثنای حضرت‌ باری تعالی شأنه‌ چنین‌ به‌ سخن‌ پرداختند:

به‌ تحقیق‌ كه‌ در این‌ شب‌ گذشته‌، روح‌ مردی به‌ سرای جاودانی شتافت‌ كه‌ هیچیك‌ از پیشینیان‌ به‌ كردار و عمل‌ او نرسیده‌اند، و در میدان‌ مسابقۀ تقوی و عمل‌ صالح‌ از برابری و پیشیگیری بر او عاجز و فرو مانده‌اند؛ و نیز هیچیك‌ از پسینیان‌ در این‌ مضمار سبق‌ به‌ او نخواهند رسید.

مردی بود كه‌ رسول‌ اللَه‌ صلّی اللَه‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم‌ رایت‌ جنگ‌ را به‌ او میداد، و در میدان‌ كارزار با دشمنان‌ خدا میجنگید در حالیكه‌ جبرائیل‌ از طرف‌ راستش‌ و میكائیل‌ از جانب‌ چپش‌ او را مدد مینمودند؛ و هیچگاه‌ پشت‌ به‌ جنگ‌ نمینمود و از نبرد بازنمیگشت‌ مگر وقتیكه‌ خداوند به‌ دست‌ او فتح‌ میكرد. و برای مردم‌ روی زمین‌ به‌ عنوان‌ ارثیه‌ چیزی نگذاشت‌ نه‌ سفیدی و نه‌ زردی مگر هفتصد درهم‌ كه‌ از عطایا و بخشش‌های او زیاد آمده‌ بود و میخواست‌ با آن‌ برای اهل‌ خود خادمی بخرد.