امیرالمومنین (علیه السلام) تقسیم کننده بهشت و جهنم

همین که خورشید جهان تاب با فرا رسیدن فصل بهار و تابستان به زمین نزدیک شد، و شعله‌هاى زنده کننده حیات بخش خود را به زمین فرستاد، آن استعدادات مخفیه همه به مرحله فعلیت می‌رسند. از درخت سیب شاخها، و برگها و میوه‌هاى سرخ، و معطر و شیرین، صحنه باغ را مى‌آراید؛ و از درخت گلابى، این میوه خاصّ بیرون مى‌آید، درخت زردآلو با آن منظره دلنشین خود و میوه‌هاى زرد و خوش طعم و معطر حد فاصل و مایز وجودى خود را از سایر همقطاران خود در فضاى باغ اعلان مى‌کند، و نیز درختهاى بى‌بار و درختهایى که میوه‌هاى تلخ و ترش و مضرّ به بار مى‌آورند، مانند بعضى از درختهاى جنگلى، آنها نیز بى‌شخصیتى و بى‌اثرى خود را ابراز نموده، و در مقابل درختان دیگر سرافکنده، و مجال غرور و استکبار و بلند منشى در آنها نمى‌ماند.

مرغ‌ها و بلبل‌ها همه در فضاى باغ به نغمه سرایى مشغول، و زاغان و کرکسان نیز به دنبال جیفه‌ها و طعمه‌هاى خود در پروازند.

موش‌ها و مارها و عقرب‌ها همه اظهار وجود نموده لاى سنگها و رودخانه‌ها در حرکت مى‌آیند، اینها همه و همه در اثر تابش خورشید، و ظهور گرماى حیات بخش آن است‌. خورشید که تابید، هر موجودى استعداد خود را ظهور مى‌دهد، و مراحل مختفیه خود را آشکار مى‌سازد، و قبل از طلوع و تابش آن در موجودات، فرق و تمایزى نبود.

خورشید ولایت نیز چنین است، قبل از آنکه طلوع کند، و بر قلوب بتابد، و امر و نهیى پیدا شود، همه افراد در یک ردیف به طور ساده زیست مى‌نمودند، نه سعید را از شقَىّ تفاوتى بود، نه بهشتى را از جهنّمى، نه مؤمن را از کافر، نه عادل را از فاسق، نه محبّ را از مبغض، و نه موحّد را از مشرک ﴿کانَ النّاسُ امَّةَ واحِدَةً﴾. ¹

همه و همه در یک ردیف قرار گرفته، و چه بسا ممکن بود اشقیا خود را از سعدا بهتر دانند، و به خود بیشتر بالند.