
خطبه شعبانیه رسول خدا دربارۀ فضیلت و اعمال ماه رمضان
آمادگی ورود به ماه مبارک رمضان
خطبۀ شعبانیه، بیانات رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلّم دربارۀ مبارک رمضان است که از امام رضا، بهنقل از پدرانش، از امیرالمؤمنین علیهمالسلام نقل گردیده است. این خطبه در آستانۀ ماه مبارک رمضان و در آخر ماه شعبان بیان شده است؛ به همین دلیل، بعدها به «خطبۀ شعبانیّه» معروف گردیده است. مطالب این خطبه را میتوان به سه محور کلی تقسیم نمود: 1. بیان فضیلت ماه مبارک رمضان؛ 2. دستورات و اعمال ماه مبارک رمضان؛ 3. خبر رسول خدا از شهادت امیرالمؤمنین در ماه مبارک رمضان.
خطبه شعبانیه رسول خدا دربارۀ فضیلت و اعمال ماه رمضان
4و بدانید که خدای متعال به عزّت و جلال خود سوگند یاد کرده که نمازگزاران و سجده کنندگان را عذاب و کیفر ندهد. و آنان را به آتش دوزخ بیمناک نسازد در روزی که همه در پیشگاه حساب اعمال نزد او حاضر میشوند.»
أیُّها النّاسُ! مَن فَطَّرَ مِنکُم صائِمًا مُؤمِنًا فی هَذا الشَّهرِ کانَ لَهُ بِذَلِکَ عِندَ اللهِ عِتقُ نَسَمَةٍ و مَغفِرَةٌ لِما مَضَی مِن ذُنوبِهِ. قیلَ: یا رَسولَ اللهِ! فَلَیسَ کُلُّنا یَقدِرُ عَلَی ذَلِکَ. فَقالَ صلّی الله علیه و آله و سلّم: اتَّقوا اللهَ [النّارَ و لَو بِشِقِّ تَمرَةٍ اتَّقوا النّارَ] و لَو بِشَربَةٍ مِن ماءٍ.
«ای مردم! کسی که در این ماه، روزهداری را افطار دهد، مانند کسی است که بندهای را در راه خدا آزاد نموده است و تمام گناهان گذشته او مورد آمرزش قرار میگیرد. بعضی به پیامبر عرض کردند: همۀ ما قادر نیستیم که روزهداران را به افطار دعوت کنیم. پیامبر فرمود: تقوا را برای خود تحصیل نمایید؛ گرچه به مقدار افطار دادن به اندازۀ تکّهای از خرما باشد یا جرعهای از آب.»
أیُّها النّاسُ! مَن حَسَّنَ مِنکُم فی هَذا الشَّهرِ خُلُقَهُ کانَ لَهُ جَوازًا عَلَی الصِّراطِ یَومَ تَزِلُّ فیهِ الأقدامُ، و مَن خَفَّفَ فی هَذا الشَّهرِ عَمّا مَلَکَت یَمینُهُ خَفَّفَ اللهُ عَلَیهِ حِسابَهُ، و مَن کَفَّ فیهِ شَرَّهُ کَفَّ اللهُ عَنهُ غَضَبَهُ یَومَ یَلقاهُ.
«ای مردم! کسی که در این ماه اخلاق خود را نیکو کند، در روزی که قدمها بر بالای صراط میلرزد، او جواز عبور از صراط دریافت خواهد کرد و کسی که بر غلامان و کنیزانش آسان بگیرد، خدای متعال در روز بازپسین بر او آسان خواهد گرفت. و کسی که آزارش به دیگران را در این ماه کنترل نماید، خداوند در روز قیامت او را مورد سَخَط و غَضَب خود قرار ندهد.»
و مَن أکرَمَ فیهِ یَتِیمًا أکرَمَهُ اللهُ یَومَ یَلقاهُ، و مَن وَصَلَ فیهِ رَحِمَهُ وَصَلَهُ اللهُ بِرَحمَتِهِ یَومَ یَلقاهُ، و مَن قَطَعَ فیهِ رَحِمَهُ قَطَعَ اللهُ عَنهُ رَحمَتَهُ یَومَ یَلقاهُ.
