ملاک و میزان در ثبوت هلال اول ماه و عدم کفایت رویت ماه با چشم مسلح

وقتی فقیه نگاه می‌کند و می‌بیند که الآن استفاده از نجس در شرع حرام است، متوجّه می‌شود چون استفاده مفید ندارد، حرام است؛ اما اگر استفاده مفید داشته باشد، چرا استفاده‌اش اشکال داشته باشد؟ مگر حتماً شخص باید الکل را بخورد؟ نه، الکل را برای ضدّعفونی مصرف می‌کند. الآن این اتاق‌های عمل را که استریل می‌کنند، می‌گویند حتماً باید با الکل، آن هم الکل انگور باشد. یکی از دوستانمان دکتر سجادی می‌گفت: «اطاق عملی که من چشم در آن عمل می‌کنم، فقط باید با الکل انگور باشد، من اصلاً غیر از این را قبول ندارم و تایید نمی‌کنم!»

الآن استفاده از این الکل چه اشکالی دارد و چه مانعی است؟ نه، هیچ مانعی ندارد، و خرید و فروشش هم جایز است، و ثمن و پولش هم اصلاً حرام نیست و مثل نان و خربزه می‌ماند و تفاوتی نمی‌کند. بله، خوردنش حرام است، و در تماس با آن هم انسان بایستی که دستش را آب بکشد و تطهیر کند؛ اینها به جای خود، امّا اینکه بگوییم اصلاً نباید استفاده بشود و معاملۀ آن اشکال دارد، این از مسائلی است که دیگر منطق و شرعیّت ندارد.

تأثیر تغییر اقتضائات حکم در وظیفۀ مکلّف

ولی بعضی از چیزها است ـ این مطلب، مطلب دقیقی است، که این را هم می‌خواستم در راستای قبله و خورشید، خدمتتان عرض کنم ـ که شارع حکم آن را بر اساس اقتضائات آن موقع بیان کرده است؛ اما ما الآن می‌بینیم که این اقتضائات وقتی تغییر می‌کند، آن حکم شارع بدون اینکه تغییر پیدا بکند صورت جدیدی به خود می‌گیرد.

حکم قبله در مکه و سایر شهرها

مثلاً فرض کنید که راجع به قبله داریم: «برای کسانی که در خود مسجد الحرام یا در مکّه هستند و کعبه برایشان قابل رؤیت و قابل إتّجاه است، خود کعبه قبله است، خود همین چهارگوش کعبه می‌شود قبله.»  لذا کسانی که در مکّه هستند نمی‌توانند به این‌طرف و آن‌طرف بشوند به هوای اینکه قبله است، مگر اینکه برایشان مانعی باشد و آن‌طور دقت مشکل باشد. حالا کسانی که در مسجد الحرام یا در خیابان‌های اطراف هستند، یا در هتل‌ها و منازلی هستند که در همان حول است، قبله می‌شود همان کعبه. اما برای کسانی که دور هستند، به خصوص در شهرهای بعیده و امثال ذلک، قبله می‌شود جهت کعبه، نه خود کعبه؛ چون کعبه که قابل رؤیت نیست! چطور ممکن است که شما یک چهار دیواری چهارده متر در چهارده متر را برای ایران قبله قرار بدهید؟! این اصلاً امکانش نیست! لذا جهت کعبه برای آنها می‌شود قبله، که به همان جهت کعبه نماز بخوانند؛ حالا یک مقداری این‌طرف و آن‌طرف هم شد، ایراد و اشکالی ندارد.