ملاک و میزان در ثبوت هلال اول ماه و عدم کفایت رویت ماه با چشم مسلح

اگر ما بگوییم که در واقع آن روز واقعی، یک روز قبل بود ـ چون اگر در آن موقع تلسکوپ بود، پیغمبر می‌گفت روز قبلش روز اوّل ماه است ـ ولی پیغمبر یک روز بعد اعلام می‌کرد؛ پس پیغمبر با علم به اینکه امروز روز دوم ماه است، به مردم می‌گوید: امروز را روز اوّل بگیرید! این درست است؟! این غلط است! نه، مردم شما نمی‌بینید! هنوز تلسکوپ اختراع نشده است! هزار سال دیگر اختراع می‌شود و آن موقع یک روز جلوتر می‌آید! این حرف خنده‌دار نیست؟! خیال می‌کنم خیلی خنده‌دار باشد!

عدم اطلاق عنوان رؤیت نسبت به هر کیفیّتی از رؤیت

من یک وقت در یکی از فتاوای یکی از آقایان ـ الآن فوت کرده و به رحمت خدا رفته است ـ وقتی دلیل می‌آورد، خوانده بودم که می‌گفت: «منظور رؤیت است، حالا چه رؤیت با چشم عادی و چه رؤیت با چشم تلسکوپ، هر دو رؤیت است!»

خیلی برایم جالب بود که عجب! اگر قرار است رؤیت به هر کیفیّتی باشد، پس بنده سوار هواپیما می‌شوم و این‌قدر ارتفاع پیدا می‌کنم که اصلاً دو روز قبلش، روز بیست و هشتم را می‌گویم روز اول ماه است! این هم رؤیت است دیگر! مگر رؤیت نیست؟ شما مگر نماز مغرب و عشا نمی‌خوانید؟ وقتی دارید نماز مغرب می‌خوانید، می‌بینید هواپیما در آسمان می‌رود و خورشید به آن تابیده است! وقتی که نماز مغرب می‌خوانید، می‌بینید در آن بالا، خورشید به هواپیما تابیده است؛ یعنی این‌قدر این هواپیما ارتفاع گرفته است که از آن مقدار خروج خورشید از تحت افق و ورودش هم بالاتر رفته است و در زاویۀ سطوع نور خورشید واقع شده است، درحالی‌که شما نماز مغرب را خوانده‌اید و فرضاً نافله‌هایش را هم خوانده‌اید و یک ربع هم گذشته است، ولی در عین حال هنوز شما آن را می‌بینید!

عدم اعتبار رؤیت هلال با رفتن به افق‌های بالا به وسیلۀ هواپیما

بنابراین فرض کنید قطعاً امروز نباید روز اوّل ماه باشد و این قطعی است، حالا شما با هواپیما بالا می‌روید و ماه را می‌بینید، تکلیف چیست؟ برای روزه‌تان باید بگویید: ماه جدید آمده است! چون این هم دیدن است دیگر! دیدن، دیدن است! پس دیدن به هر کیفیّتی ملاک نیست. عزیز من! دیدنی ملاک است که در شرایطی باشد که در آن شرایط ماه قابل رؤیت با چشم باشد؛ یعنی ماه در حدّی از افق بالا آمده باشد که از تحت‌الشّعاع خارج بشود، یعنی آن مقدار ارتفاعی که نور خورشید به واسطۀ غلبۀ آن نور خورشیدی که در حال غروب است ـ که به آن قاهرۀ نور شمس می‌گویند ـ مانع از رؤیت هلال برای چشم عادی نشود، آن‌موقع این می‌شود رؤیت.