امر به معروف و نهی از منکر و شرائط آن

تعامل صلح آمیز در کلام امام صادق علیه السّلام

امام صادق علیه السلام فرمودند:

وَ لَا تَدَعْ مَا تَعْلَمُهُ يقِيناً مِنْ نَفْسِك بِمَا تَشُك فِيهِ مِنْ غَيرِك‌؛

يعنى: تا توانى در پى اصلاح خود باش و از عيبهاى نفس خود فارغ نشده و ازاله آن به جزم از خود نکرده، در پى عيب ديگران که مشکوک فيه است، مباش. و ازاله عيوب نفس به جزم و قطع، محال، و معلّق به محال، محال.

وَ كنْ رَفِيقاً فِي أَمْرِك بِالْمَعْرُوفِ وَ شَفِيقاً فِي نَهْيِك عَنِ الْمُنْكرِ؛

و در اوقات مخالطت و معاشرت با مردم، اگر از مصاحب و رفيق ترک واجبى يا ارتکاب محظورى به ظهور رسد، از روى هموارى و ملايمت، امر به معروف و نهى از منکر، به عمل آر. نه از روى غلظت و تندى. و شرايط امر به معروف و نهى از منکر، به تفصيل خواهد آمد، ان شاء اللَه تعالى.

وَ لَا تَدَعِ النَّصِيحَةَ فِي كلِّ حَالٍ؛

و ترک مکن، نصيحت مردم را در همه حال. يعنى: بايد اختلاط و معاشرت تو با مردم، از غشّ خالى باشد و از کدورت أغراض زائفه عارى و خالى باشد. يا آن که در همه حال از نصيحت و پند مردم فارغ مباش، يا از نصيحت خود و غير فارغ مباش.

قال اللَه تعالى: ﴿وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً﴾؛ ¹

چنانکه خداوند عزيز فرموده است که: و از براى مردم، تا توانى و تا قدرت دارى، پى نيکى باش، خواه از گفتار و خواه از کردار.

وَ اقْطَعْ عَمَّنْ تُنْسِيك وُصْلَتُهُ ذِكرَ اللَه وَ تَشْغَلُك أُلْفَتُهُ عَنْ طَاعَةِ اللَه. يعنى: قطع کن اختلاط را با کسى که، اختلاط او موجب فراموشى باشد از حقّ و الفت و مؤانست با او، مانع طاعت و بندگى خدا باشد.

فَإِنَّ ذَلِک مِنْ أَوْلِیاءِ الشَّيْطَانِ وَ أَعْوَانِهِ؛ چرا که اين چنين جماعت، از اولياى شيطان هستند و اعوان و مددکاران شيطان هستند و هر که با ايشان مصاحبت و مجالست مى‌نمايد، مثل ايشان مى‌شود که: الصّحبة تؤثّر.