امر به معروف و نهی از منکر و شرائط آن

وَ لَا یحْمِلَنَّک رُؤْیتُهُمْ إِلَى الْمُدَاهَنَةِ عَلَى الْحَقِّ فَإِنَّ ذلِک هُوَ الْخُسْرانُ الْعَظِيمُ؛ و بايد وا ندارد تو را، ديدن و مصاحبت اين جماعت که اولياى شيطان هستند، به مسامحه کردن نزد خلق. يعنى: هر گاه امثال اين جماعت را مى‌بينى از ايشان دورى کن، خصوص در وقت حضور ديگرى. چه، هر گاه تو مسامحه کردى و با امثال اين جماعت اختلاط نمودى، هر چند از مجالست ايشان ضرر به تو نرسد، امّا ديگران که ديدند که تو با ايشان مخالطت و مجالست مى‌کنى، دلير مى‌شوند و جرات مى‌کنند و مصاحبت با ايشان مى‌نمايند و مسامحه تو باعث خسران ايشان مى‌شود.¹

روایتی دیگر

امام صادق علیه السلام:

مَنْ لَمْ ینْسَلِخْ عَنْ هَوَاجِسِهِ وَ لَمْ یتَخَلَّصْ مِنْ آفَاتِ نَفْسِهِ وَ شَهَوَاتِهَا وَ لَمْ یهْزِمِ الشَّيْطَانَ وَ لَمْ یدْخُلْ فِي کنَفِ اللَه وَ أَمَانِ عِصْمَتِهِ لَا یصْلُحُ لَهُ الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيُ عَنِ الْمُنْکرِ؛

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد که: هر که از خود سلب نکرده باشد خواهش‌هاى نفسانى را و از آفات نفس و مهلکات آن، خلاصى نيافته باشد و التجا به حفظ و حمايت الهى نبرده باشد و در هر وقت از اوقات، خلاصى خود را از چنگ آن ديو لعين از جناب احديّت استغاثه ننمايد، صلاحيت امر به معروف و نهى از منکر کردن ندارد.

لِأَنَّهُ إِذَا لَمْ یکنْ بِهَذِهِ الصِّفَةِ فَکلَّمَا أَظْهَرَ أَمْراً یکونُ حُجَّةً عَلَيْهِ وَ لَا ینْتَفِعُ النَّاسُ بِهِ؛

يعنى: هر که اصلاح نفس خود نکرده باشد و به صفات مذکوره موصوف نباشد، هر امر به معروف و نهى از منکر که مى‌کند، حجّت مى‌شود بر خودش و او را ردّ به خودش خواهند کرد، در دنيا يا در آخرت. و خواهند گفت: اگر آن چه تو مى‌گفتى اگر راست بود چرا خود نمى‌کردى؟ و آن چه ديگران را از ارتکاب او منع مى‌کردى، اگر بد بود چرا خود امتناع نمى‌کردى؟ و هر چه گويد از موعظه و نصيحت به مردم، اثر نخواهد کرد و از گفته او نفع به کس نخواهد رسيد.