ترجمۀ تفسیر المیزان ج 5

كلمه «ان» است و اسم خود را نصب مى‌دهد؟ در پاسخ من گفت: اى خواهر زاده من، اين اشتباه‌ها از ناحيه نويسندگان قرآن پيدا شده است.

و بعضى از مفسرين روايت كرده‌اند كه در كتاب خدا اشتباه‌هايى از نظر خط و كتابت رخ داده كه به زودى عرب با قواعد ادبى خود اصلاحش مى‌كند و نيز گفته‌اند: كه در قرآن ابن مسعود كلمه مورد بحث با «واو» آمده، يعنى به صورت «و المقيمون الصلاة» آمده و علت اينكه گفتيم اين نقل‌ها قابل اعتنا نيست، اين است كه اگر چنين بود صحابه اين غلطهاى خطى را به مردم تعليم نمى‌دادند و چگونه چنين چيزى ممكن بود؟ با اينكه آنان مقتداى مردم بودند و قرآن را از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) گرفته بودند، اين بود گفتار صاحب مجمع.¹ 

و سخن كوتاه اينكه جمله: ﴿لَكِنِ اَلرَّاسِخُونَ فِي اَلْعِلْمِ﴾ استثنايى است از اهل كتاب، از اين جهت كه لازمه سؤالشان از رسول اسلام (صلى الله عليه وآله و سلم) كه كتابى از آسمان بر آنان نازل شود به بيانى كه گذشت، اين است كه در نظر اهل كتاب قرآن و حكمتى كه به رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) نازل شد و كتب آسمانى قبل را تصديق كرد در اثبات حقانيت اسلام و پذيرفتن دعوت به حق آن كافى نبوده باشد و خواسته باشد علاوه بر آن كتاب ديگرى از آسمان بر ايشان نازل شود با اينكه پيامبر اسلام چيزى به جز مثل آنچه انبياى قبل از آن جناب آورده بودند نياورده بود و در بين اهل كتاب معاشرت و زندگى نكرده بود مگر به مثل معاشرتى كه ساير انبيا در بين مردم كرده بودند، هم چنان كه خداى تعالى همين نكته را خاطر نشان ساخته مى‌فرمايد: ﴿قُلْ مَا كُنْتُ بِدْعاً مِنَ اَلرُّسُلِ﴾² .

و نيز فرموده: ﴿وَ مَا أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ إِلاَّ رِجَالاً نُوحِي إِلَيْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ اَلذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ وَ مَا جَعَلْنَاهُمْ جَسَداً لاَ يَأْكُلُونَ اَلطَّعَامَ وَ مَا كَانُوا خَالِدِينَ ... لَقَدْ أَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ كِتَاباً فِيهِ ذِكْرُكُمْ أَ فَلاَ تَعْقِلُونَ﴾³ .

خداى تعالى بعد از آنكه لازمه درخواست اهل كتاب را ذكر كرد، در فصلى از گفتار به ذكر اين معنا پرداخت كه اين درخواست كنندگان كه همان اهل كتابند خلق و خوى پذيرش