آموزه‌های معرفت ج 3

بِهِ﴾؛¹ در قبال خدا نباید عناد انجام داد و ایستاد و نباید سرکشی کرد! خدا از همۀ این زلاّت می‌گذرد و رد می‌شود، امّا عملی را که انسان انجام می‌دهد، نباید در آن عمل جنبۀ شرک و دوئیّت باشد. بنابراین شرکی که در اینجا مقصود آیه است، شرک به‌عنوان بت‌پرستی نیست، بلکه شرک در مقام عمل است. یعنی انسان در نفسش غیر خدا را در کار خود شریک قرار بدهد و به‌خاطر دنیا به شخصی مراجعه کند.

من تَواضعَ غنیًّا لغِناه فَقد کَفر؛² «اگر کسی غنی را به‌خاطر غنای او تواضع کند، کافر است!»

این شرک مقصود است. تواضع است، امّا تواضع باید برای خدا باشد و نباید برای غنی باشد. اگر برای [غنی باشد] این را خدا نمی‌گذرد و می‌گوید: «تو غنی را به‌خاطر غنای او تواضع کردی؟! حالا صبر کن!»

مشرک جاهل، یکی از مصادیق استضعاف

 شرک، بت‌پرستی و وثنیّت نیست؛ بلکه شرک این است که شخصی در قبال خدا استکبار و استنکار داشته باشد و در مقابل خدا و حکم الهی بایستد. اگر شخصی از روی نفهمی شرک بورزد یا وثنیّت یا صنمیّت یا امثال‌ذلک داشته باشد، این شخص مستضعف است و مشمول آیۀ استضعاف قرار می‌گیرد: ﴿إِلَّا ٱلۡمُسۡتَضۡعَفِينَ مِنَ ٱلرِّجَالِ وَٱلنِّسَآءِ وَٱلۡوِلۡدَٰنِ لَايَسۡتَطِيعُونَ حِيلَةٗ وَ لَايَهۡتَدُونَ سَبِيلٗا﴾؛³ مستضعفین کسانی هستند که نمی‌توانند، حالا یا مستضعف فکری هستند، یعنی فکرشان استضعاف دارد و یا از نظر ظاهر استضعاف دارند، یعنی نیرو و قوّه ندارند.