Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

232

اِحتِما اصلِ دوا آمد یقین *** اِحتِما کن، قوّتِ جانت ببین‌
قابلِ این گفته‌ها شو گوش‌وار *** تا که از زر سازمَت من گوشوار
گوشواره چه؟! که کانِ زر شوی *** تا به ماه و تا ثریّا بَر شوی¹
اوّلاً بشنو که خلقِ مختلف *** مختلف جانند از یا تا الف‌
در حروفِ مختلفْ شور و شَکی‌ست *** گر‌چه از یک رو زِ سر تا پا یکی‌ست‌
از یکی رو ضدّ و یک رو متّحدّ *** از یکی رو هَزل و از یک رویْ جِدّ
پس قیامتْ روزِ عَرضِ اکبر است *** عَرضْ او خواهد که با زیب و فَر است‌²
هر که چون هندو بُد او، سودایی است *** روزِ عرضَش نوبتِ رسوایی است‌
چون ندارد رویِ همچون آفتاب *** او نخواهد جز شبِ همچون نقاب‌
برگِ یک گُل چون ندارد خارِ او *** شد بهارانْ دشمنِ اسرارِ او
و‌آن که سر تا پا گُل است و سوسن است *** پس بهارْ او را دو چشمِ روشن است‌
خارِ بی‌معنا خزان خواهد خزان *** تا زنَد پهلوی خود با گُلسِتان‌
تا بپوشد حُسنِ آن و ننگِ این *** تا نبینی ننگِ آن و رنگِ این‌
پس خزانْ او را بهار است و حیات *** یک نماید سنگ و یاقوتِ زکات‌
باغِبان هم داند آن را در خزان *** لیک دیدِ یک، بِهْ از دیدِ جهان‌
خودْ جهانْ آن یک کس است و آن مَه است *** هر ستاره بر فَلکْ جزوِ مَه است³‌
🔹 خودْ جهانْ آن یک کس است و باقیان *** جمله اَتباع و طُفیْلَند ای فلان
🔹 او جهانِ کامل است و مفرد است *** نسخۀ کلِّ وجودْ او را بُدَه‌سْت
پس همی گویند هر نقش و نگار: *** «مژده مژده، نَک همی آید بهار»
تا بوَد تابان شکوفه چون زِره *** کی کُند آن میوه‌ها پیدا گِره؟!⁴‌
چون شکوفه ریخت، میوه سر کُند *** چون‌که تن بشکست، جان سر بر‌کُند
میوه معنا و شکوفه صورتش *** آن شکوفه مژده، میوه نعمتش‌
1. نسخۀ قونیه:
  حلقه در گوش مهِ زرگر شوی *** ... .
2. روز عرض اکبر: روز عرضه و حسابرسی اعمال (از نام‌های قیامت).
3. نسخۀ قونیه:
  ...آن یک کس است، او ابله است *** ...
  (إحیاء العلوم، ج 3، ص 31: «قالَ رسول اللٰهُ صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم: أکثَرُ أهلِ الجنّةِ البُلْه»؛ بیشتر اهل بهشت اَبلهانند (آنان که از لحاظ اعتباریّات دنیوی و در نظر مردم، نادان به‌شمار می‌روند.))
4. تابان شکوفه چون زره: شکوفه‌های تابیده (و در هم تنیده) همچون حلقه‌های زره‌/ شکوفه‌های تابنده و جلوه‌گر بردرختان همچون زره.