Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

234

از نُبی بشنو ضَلالِ رهروان *** که چه سان کرد آن بِلیسِ بَد رَوان‌
صد هزاران ساله راه از جاده دور *** بُردِشان و کَردِشان زِ ادبارْ عور¹
استخوان‌هاشان ببین و مویِشان *** عبرتی گیر و مَران خرْ سویِشان‌
گردنِ خر گیر و سویِ راه کَش *** سویِ رَه‌بانان و رَه‌دانانْ خَوش‌
هین مَهِل خر را و دست از وی مدار *** ز‌آنکه عشقِ اوست سوی سبزه‌زار
گر یکی‌دم تو به غفلت وا هِلی‌ش *** او روَد فرسنگ‌ها سوی حشیش‌
دشمنِ راه است خر، مستِ علف *** ای بسا خَر بَنده را کرده تلف²‌
گر ندانی ره، هر آنچه خر بخواست *** عکسِ آن را کن که هست آن، راهِ راست‌
«شاوِروهُنَّ پس آنگه خالِفوا *** إنَّ مَنْ لَمْ یَعْصِهِنَّ تالِفُ»³
با هویٰ و آرزو کم باش دوست *** چون «یُضِلُّک عَنْ سَبیلِ ال‍لٰه» اوست⁴‌
این هویٰ را نشکنَد اندر جهان *** هیچ چیزی همچو سایه‌یْ هَمرَهان‌
1. نسخۀ قونیه: کردِشان اِدبار و عور (ایشان را از حق روی‌گردان و کور ساخت.)
  زِ ادبار: به‌خاطر روی‌گردانی از حق. عور: برهنه؛ کور.
2. خر بنده: تیمار‌کننده و نگهبان خر (تبعیّت‌کنندۀ هوای نفس).
3. بحار الانوار، ج 100، ص 262؛ عَنِ النَّبِيِّ صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم قَالَ: شاوِروا النِّساءَ و خالِفوهُنّ فَإنّ خِلافَهُنّ بَرَكَة؛ با زنان مشورت کنید سپس خلاف آن‌ها را انجام دهید، چه‌اینکه در خلاف رأی ایشان برکت است.
  نهج‌البلاغة، ص 405، نامه 31؛ امیرالمؤمنین علیه السلام: «و إِيّاکَ و مُشاوَرَةَ النِّساءِ فَإنّ رَأْيَهُنّ إلیٰ أَفَنٍ و عَزمَهُنّ إلىٰ‌ وَهَن؛ مبادا با زنان مشورت كنى! چون رأى آنها پيوسته رو به ضعف می‌گرايد و عزم و اراده آنان رو به سستی!»
  شاوِروهُنّ پس آنگه... : با زنان مشورت کنید آنگاه مخالفت نمایید؛ که هرکس مخالفت آنان را نکند تلف خواهد شد.
4. سوره ص آیه 26؛ ﴿...و از هوای نفس خویش متابعت مکن زیرا تو را از راه خدا گمراه خواهد نمود... .﴾
  خصال (صدوق)، ج 1، ص 51؛ قال رسولُ‌اللٰهِ صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم: «إنّ أخوَفَ ما أخافُ علیٰ اُمَّتی الهَویٰ و طولُ الأمَل...»؛ بیشترین چیزی که بر امّت خود می‌ترسم دو چیز است: هوای نفس و آرزوهای دور و دراز. امّا هوای نفس انسان را از مسیر حق باز می‌دارد و امّا آرزوهای دراز آخرت را به فراموشی می‌اندازد.