Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

243

🔹 اینْت لشکرهای حقْ بی حدّ و مَرّ *** از پیِ این گفت: ﴿ذِكريٰ لِلْبَشَر﴾¹
این سخن پایان ندارد هین بِتاز *** سوی آن دو یارِ پاکِ پاک‌باز
خواندنِ آن یار، یارِ خود را پس از تربیت یافتن
گفت یارش: «کَاندر آ ای جمله من *** نی مخالف چون گُل و خارِ چمن»‌
رشته یکتا شد، غلطْ کم شد کنون *** گر دو تا بینی حروفِ کاف و نون²‌
----------
کاف و نون همچون کمند آمد جَذوب *** تا کشانَد مر عدم را در خُطوب‌
پس دو تا باید کمند اندر صوَر *** گر‌چه یکتا باشد آن دو در اثر
گر دو پا گر چار پا، رَه را بُرَد *** همچو مِقراضِ دو تا، یکتا بُرَد³
آن دو اَنبازانِ گاز‌ُر را ببین *** هست در ظاهرْ خلافِ آن و این⁴‌
آن یکی کَرباسْ در جو می‌بَرد *** و‌آن دگر اَنبازْ خشکش می‌کُند
باز او آن خشک را تَر می‌کند *** گوییا زِ اسْتیزه ضدّ‌ بر‌می‌تَند
لیک آن دو ضدِّ اِستیزه‌نما *** یک‌دل و یک‌کار باشند ای فَتیٰ⁵
1. سوره المدّثّر آیه 31؛ ﴿...‌و این‌ها نیست مگر تذکّر و پندی برای آدمیان.﴾
  بی‌حدّ و مَرّ: بی‌حدّ و شمار.
2. نسخۀ قونیه: غلط کم شو کنون. مخزن الأسرار: غلط گم شد کنون.
  رشتۀ هستی به‌واسطۀ فنای بنده، از دوئیت خارج شده و یکتا شد (و فقط حضرت حق در وجود او حاکم گشت) و اشتباه و گناه (که منشأ آن، کثرت و استقلال‌طلبی است) از میان رفت. و (این در مثال مانند امر ﴿کُن﴾ وجودیِ حق است که حقیقتاً یک ارادۀ واحد است) اگرچه تو امرِ ﴿کُن﴾ را در ظاهر به‌صورت دو حرف کاف و نون می‌بینی!
3. تصحیح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: همچو مِقراضِ دو پا، یک‌پا شود
  (در این قضیه مثال دیگری نیز هست) موجودات چه دوپا و انسان باشند و چه چهارپا، یک راه را خواهند پیمود. مانند قیچی که هرچند دو تیغ دارد ولی یک اثر واحد از آن ظاهر می‌شود و آن این است که یک بُرش را انجام می‌دهد.
4. گازُر: لباس‌شوی.
5. نسخۀ قونیه: باشند در رضا.