آموزههای معرفت ج 4
شرح دعای ابو حمزه ثمالی
شرح فقره و أعلَمُ أنّک للرّاجِی بِمَوضِعِ إجابَةٍ و لِلمَلهوفینَ بِمَرصَدِ إغاثَةٍ از دعای ابوحمزه ثمالی که در سال 1422 هجری قمری ایراد شده
آموزههای معرفت ج 4
144بأیّ‌نحوٍ کان بخواهد و آخرت هیچ مدّ نظرش نباشد، مشخّص است که این شخص دنیا را به هر قیمتی می‌خواهد و برای او مسئلۀ آخرت مهم نیست، برای او خرابی آخرت مطرح نیست؛ او می‌خواهد به هر وسیله‌ای که شده است به دنیای خودش برسد!
تعریف کامل دنیا
البتّه دنیا فقط آب و نان نیست، بلکه دنیا عبارت است از: تعلّقات و آنچه که نفس به آن توجّه تام دارد و جنبۀ باطن و معنا را در آن توجّه ملاحظه نمی‌کند. خیال می‌کنم این یک تعریف جامع و مانعی باشد.
ممکن است یک شخص به آب و نان توجّه نداشته باشد، اصلاً برای او آب و نان مطرح نباشد؛ فرض کنید که اصلاً غذا نمی‌خورد و تمام غذاهایش را با قرص و کپسول تأمین می‌کند. الآن قرص‌ها و کپسول‌هایی هست که وقتی انسان یکی از اینها را بخورد، تا چند روز نیازی به ویتامین و کالری و سایر ما یحتاجِ بدن ندارد و اگر جلوی او بهترین غذا را هم بگذارند، اشتها ندارد و اصلاً اشتهایش کور می‌شود!1
حالات انبیای الهی و اداره و تدبیر بدن توسّط روح و نفس
شما ببینید حضرت موسی علیٰ نبیّنا و آله و علیه السّلام چهل روز در کوه طور بود. در روایت داریم که در این چهل روز:
لَم یَأکُل و لَم یَشرَب و لَم یَنَم؛2 «اصلاً نه خورد و نه آشامید و نه یک لحظه خوابید!»
- از شما چه پنهان، یک وقت خود من دنبال این بودم که از همین قرص‌ها پیدا کنیم و غذا را کنار بگذاریم. مگر آدم حوصله دارد که بنشیند مدام بخورد و دهانش را بجُنبانَد؟! یک قرص می‌خوریم و دیگر تا چند روز راحت هستیم و به کارمان می‌رسیم، ولی هنوز به‌دست نیاورده‌ایم؛ اگر این‌طور بشود خیلی جالب می‌شود!
- مصباح الشّریعة، ص ١٩٦:
«قالَ الصّادِقُ علیه السّلام: ...أخبَرَ اللَهُ تَعالَی عَن موسَی علیه السّلام فی میعادِ رَبِّهِ: ﴿وَعَجِلۡتُ إِلَيۡكَ رَبِّ لِتَرۡضَىٰ﴾* و فَسَّرَ النّبیُّ صلّی اللَه علَیه و آله و سلّم عَن حالِهِ: ”أنّهُ ما أکَلَ و لا شَرِبَ و لا نامَ و لا اشتَهَی شَیئًا مِن ذَلِکَ فی ذَهابِهِ و مَجیئِهِ أربَعینَ یَومًا شَوقًا إلَی رَبِّه... !“»
ترجمه: «امام صادق علیه السّلام فرمود: خداوند [در قرآن] از گفتار حضرت موسی در وعده‌گاه پروردگارش چنین خبر می‌دهد: ﴿و ای پروردگار من، من برای ملاقات تو عجله کردم برای آنکه تو را خشنود سازم﴾ و پیامبر اکرم صلّی اللَه علیه و آله و سلّم حال او را چنین توصیف نموده است که: ”موسی علیه السّلام در تمام این مدّتِ رفت و آمد به وعده‌گاه پروردگار، چهل روز هیچ نخورد و هیچ نیاشامید و هیچ نخوابید و نه میل و اشتهای چیزی را داشت و همۀ اینها از اشتیاق او به پروردگارش بود... !“» (محقّق)
*. سوره طه (٢٠) آیه ٨٤.