رسالۀ غناء و موسیقی

است. حالا اینکه آیا این صوت در این شخص اثر دارد یا ندارد و اینکه چه حالتی نسبت به خود تشخیص می‌دهد، دیگر خودش می‌داند! ما تکلیف را به‌عنوان کلّی و نوعی بیان می‌کنیم.

آنچه متفاهَم عرفی غناء است، حالتی است که انسان را از آن جنبۀ اعتدال به جنبۀ محبّت‌های حیوانی و شهوانی بکشاند و به‌جای اینکه حالت تلطیف روحی برای انسان بیاورد حالت جنبۀ حیوانیِ انسان را تقویت کند. مِن‌باب‌مثال اگر شما در مجالس لهو و لعب هم شرکت کنید باز در آنجا حالت انبساط و خوشی برای شما پیدا می‌شود؛ ولی اصلاً کیفیتِ این انبساط و خوشی با آن انبساطی که در حال نماز یا در حال خواندن دعای جوشن کبیر برای شخص پیدا می‌شود، خیلی تفاوت دارد. بله، اگر صدایی باشد که آن حال دعای جوشن را به‌وجود آورد، عیبی ندارد؛ ولی یک‌وقت صدایی نباشد که آن حالت انبساط مجالس لهو و لعب را ایجاد کند و آدم خیال کند که این حالت، همان حال دعای جوشن است! لذا این مسئله را خودِ انسان می‌تواند تشخیص دهد که آیا در حالش نورانیّت وجود دارد و یا کدورت.

لهذا غنائی که در این سبک است اصلاً قرین و توأم با حالت حیوانی است و جدا نیست. نمی‌توانیم بگوییم که این غناء در فردی این اثر را دارد و در دیگری آن اثر را دارد، بلکه غنای در این سبک یک حالت دارد!

حالا این غناء چه در قرآن باشد و چه در اشعار، مُفسد است؛ فلهذا اگر این نحوه غنای در قرآن، مُصلِح و مجرِّد بود پیغمبر نمی‌گفت: «حرام است!» و نمی‌فرمود: «سیَجیءُ مِن بَعدی أقوامٌ یرجّعون القرآنَ ترجیعَ الغناء» وإلاّ باید می‌گفتیم: یا رسول‌اللَه، خیلی هم خوب است و اشکالی ندارد! چرا مذمّت می‌کنید؟!

برخی آیات و روایات در مذمّت و حرمت غناء

ماحصل کلام این شد: غناء در زمان رسول خدا به دو معنا بوده است؛ یکی به معنای «تحسین صوت» و یکی به معنای «ورود در لهو و لعب». بعداً غناء در زمان ائمه منحصر در همان معنای ثانی شده است و روایاتی که از ائمه در حرمت غناء وارد شده ناظر بر همین معنای دوم است. ان‌شاءاللَه این روایات را خواهیم آورد.