رسالۀ غناء و موسیقی

سَهلُ بنُ زیادٍ عن سَعیدِ بنِ جَناحٍ عن حَمّادٍ عن أبی‌أیّوبَ الخَزّازِ قال: نَزَلنا المَدینَةَ فَأتَینا أباعَبدِاللَهِ علیه السّلام، فَقالَ لَنا: «أینَ نَزَلتُم؟» فَقُلنا: عَلیٰ فُلانٍ صاحِبِ القیانِ. فَقالَ: «کونوا کِرامًا!» فَوَاللَهِ ما عَلِمنا ما أرادَ بِهِ و ظَنَنّا أنّه یقولُ: «تَفَضَّلوا عَلَیهِ!» فَعُدنا إلَیهِ فَقُلنا: إنّا لا نَدری ما أرَدتَ بِقَولِک: «کونوا کِرامًا!» فَقالَ: «أ ما سَمِعتُم قَولَ اللَهِ عزّوجلّ فی کتابِه ﴿وَإِذَا مَرُّواْ بِٱللَّغۡوِ مَرُّواْ كِرَامٗا﴾؟!¹»²

«[ابوایّوب خَزّاز گفت: ما وارد مدینه شدیم سپس خدمت امام صادق علیه السّلام رسیدیم.] امام صادق علیه السلام از ما پرسید: ”کجا و به خانۀ چه کسی رفتید؟“ گفتیم: به خانۀ فلانی رفتیم که کنیزان مغنّیه دارد و برای ما می‌خوانند! حضرت فرمودند: ”بزرگوار باشید!“ به خدا قسم نفهمیدیم که این فرمایش حضرت یعنی چه و منظور حضرت چه بود. خیال کردیم حضرت می‌گویند: حالا که به منزلش رفته‌اید هدیه‌ای برای او ببرید. [پس خدمت حضرت برگشتیم و عرض کردیم: ما نفهمیدیم که منظور شما که فرمودید: ”بزرگوار باشید!“ چه بود؟ حضرت فرمود: ”مگر کلام خداوند عزّوجلّ را در قرآن نشنیده‌اید: ﴿و بندگان خداوند رحمٰن کسانی هستند که چون از امر لَغوی عبور کنند، بزرگوارانه می‌گذرند﴾؟!“]»

روایت دیگر:

عَلیُّ بنُ إبراهیمَ عن هارونَ بنِ مُسلِمٍ عن مَسعَدَةَ بنِ زیادٍ قال: کنتُ عندَ أبی‌عَبدِ‌اللَهِ علیه السّلام فَقالَ لَهُ رَجُلٌ: «بِأبی أنتَ و أُمّی، إنَّنی أدخُلُ کنیفًا لی و لی جیرانٌ عِندَهُم جَوارٍ یتَغَنَّینَ و یضرِبنَ بِالعودِ، فَرُبَّما أطَلتُ الجُلوسَ استِماعًا مِنّی لَهُنَّ.» فَقالَ: «لا تَفعَل!»

فَقالَ الرَّجُلُ: «وَاللَهِ ما آتیهِنَّ؛ إنَّما هو سَماعٌ أسمَعُهُ بِأُذُنی!» فَقالَ: «لِلَّهِ أنتَ، أما سَمِعتَ اللَهَ عزّوجلّ یقولُ: ﴿إِنَّ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡبَصَرَ وَٱلۡفُؤَادَ كُلُّ أُوْلٰٓئِكَ كَانَ عَنۡهُ مَسۡ‍ُٔولٗا﴾؟!³»