ارتداد در اسلام

ب. رجلٌ رجَع عن الإسلام: یُستتاب و إلّا قُتل.

هذه الکیفیة ینتهی إلی المرتد الملّی.

ج. رجلٌ رجَع عن الإسلام: لا بدَّ أن یُقتَل بدون الإستتابة.

هذه المسألة ینتهی إلی الرجل المرتدِّ الفطریّ.

در وهلۀ اول، حکم اصل ارتداد بیان می‌شود و روایاتِ دیگرِ مراحل بعد، دلالت بر شقوق ارتداد می‌کنند. در روایتِ جمیل بحث در اصل ارتداد است و اصلاً دلالتی بر مرتد ملی و فطری وجود ندارد. کأنّ امام علیه‌السّلام می‌خواهند بفرمایند که: «بمجردِ الإرتداد لا نحکُم علیه بالقَتل، و لا بدَّ من الإستتابةِ. لأنّه یمکن أن یکون هذا الإرتداد بسبب الخلط و الإشتباه و المسائل التی خطر بذهنه.»

البته استتابه در اینجا به این معناست که به‌مجرد ارتداد یک شخص نباید او را کشت؛ بلکه باید با بحث و صحبت فرد را متوجه کرد. حال بعد از این استتابه و عدم قبول، آن ارتداد اصلی برای او ثابت می‌شود.

ارتداد و استتابۀ بدوی

بنابراین، همان‌طور که ما دو قسم «ارتداد» داریم، دو گونه «استتابه» نیز وجود دارد:

اول: ارتداد و استتابۀ بدوی.

ارتداد بدوی عبارت از شبهه‌ای است که ممکن است برای هر شخصی ـ حتی برای بسیاری از بزرگان ـ پیدا شود. اگر چنین شبهه‌ای پیدا شود می‌گویند: «إرتَدّ». حتی برای بسیاری از بزرگان نیز شبهه پیدا می‌شد.

حکایت ارتداد بدوی یکی از مدرسین علمای نجف

مرحوم والد می‌فرمودند:

یکی از بزرگان، مدرّسین مبرّز و معاریف علمای نجف، خدمت مرحوم آخوند ملاحسینقلی همدانی رسید و گفت: «آقا، برای من در توحید شبهه‌ای عجیب پیدا شده که دارد مرا از بین می‌برد! آن را به کسی نگفته‌ام ولی الآن من کافر و مشرکم!»

ایشان فرمودند: «شبهه‌ات چیست؟»

شبهه‌اش را بیان کرد. ایشان فرمودند: «مدتی با من باش!»

آن شخص یک اربعین فی‌السفروالحَضَر ملازم و مصاحب با مرحوم آخوند