ارتداد در اسلام

استاد: خیر، فرمایش ایشان این بوده است که: دلیلی ندارد همۀ مطالب اهل‌سنت خلاف باشد.

تلمیذ: ایشان فقه شیعه را حاشیه‌ای بر فقه اهل‌سنت می‌دانستند.

استاد: همین‌طور است.

لزوم اطلاع کامل بر تاریخ اسلام در استنباط احکام

تلمیذ: بنابر آنچه که می‌فرمایید، باید ذره‌ذرۀ کلّ تاریخ و قرائن حالیه را نیز به‌دست آورد.

استاد: بله، فقه یعنی همین؛ فقه یعنی بررسی آن فهم عرفی و قرائن و شواهدی که در هنگام نزول شرع و یا در استمرار و بقاء آن، مورد توجه بوده است.

استفادۀ مرحوم علامه طهرانی از یک حکایت تاریخی در تأیید استنباط حرمت موسیقی

هشت سال پیش¹ یک روز مرحوم والد مرا صدا زده و درحالی‌که کتابی را از یک نویسندۀ مصری به دست داشتند، فرمودند: «بیا ببین که این یک حکایت تاریخی در این کتاب، چطور فهم انسان را نسبت به مسائل عوض می‌کند.» حکایت این بود:

یک روز هارون‌الرشید با فضل‌بن‌یحیی برمکی و عده‌ای دیگر به شکار رفته بودند. فضل به‌دنبال شکار از هارون و سایرین جدا می‌افتد و به راهی می‌رود تا به خیمه‌ای می‌رسد. می‌ایستد تا آبی بگیرد و چیزی بخورد که آن شخص می‌بیند در دست فضل یک تار است. تار را از فضل می‌گیرد و می‌شکند!

فضل می‌گوید: «چرا شکستی؟»

می‌گوید: «این آلت حرام است، و این در دست تو چه می‌کند؟!»

دعوایشان می‌شود، و به نزد هارون می‌آیند.

هارون می‌گوید: «چرا این تار را شکستی؟ این مال متعلق به خودش است.»

می‌گوید: «این آلت موسیقی و حرام است؛ من نهی از منکر کردم و آن را شکستم.»²

بنابراین، اگر آن موقع فهم عرفی این بود که از این آلات می‌توان دو استفادۀ