ارتداد در اسلام
تبیین جایگاه ارتداد در اسلام و احکام مترتبه بر آن
کتاب حاضر، دربرگیرندۀ مبانی و مباحث تحلیلی پیرامون مسئلۀ ارتداد در دین مبین اسلام است. این اثر که برگرفته از نوشتهجات و دروس خارج فقه آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّسسرّه) است، ارتداد را از منظر عقلی، فطری و فقهی تحلیل کرده و تفاوت نگاه مکتب اهلبیت علیهمالسلام را با دیدگاههای افراطی و تفریطی در مقولۀ آزادی اندیشه و بیان نشان میدهد. مؤلف در این اثر، مسائل مهمی نظیر تفاوت ارتداد ملی و فطری، نقش علم و عقل و عناد در تحقق موضوع ارتداد و... را در کنار مباحث کلامی و تاریخی بررسی کرده است. این کتاب با ساختاری موضوعی در یک مقدمه و ۹ فصل تدوین شده است.
ارتداد در اسلام
86محمدِ بنِ مسلمٍ، عن أبیجعفرٍ علیه السّلام فی حدیثٍ قال: «و من جحَد نبیًّا مرسلًا نبوّتَه و کذّبَه، فدمُه مباحٌ.» قال: فقلت: «أ رأیت من جحد الإمامَ منکم ما حالُه؟» فقال: «مَن جحدَ إمامًا مِن اللَه و برِئ منه و مِن دینه، فهو کافرٌ مرتدٌّ عن الإسلامِ. لأنّ الإمامَ مِن اللَهِ و دینه مِن دینِ اللَه و مَن برِئ مِن دینِ اللَه فهو کافرٌ و دمُه مبَاحٌ فی تلک الحالِ إلّا أن یرجعَ و یتوبَ إلی اللَه مما قال.» و قال: «و مَن فَتَک بمؤمنٍ یریدُ نفسَه و مالَه، فدمُه مباحٌ للمؤمنِ فی تلک الحالِ.»1
این یک روایتی است بسیار شریف که بسیاری از مطالب را میتوان از آن استفاده نمود.
اولاً: همانطور که میبینیم حضرت در اینجا لفظ «جحود» را استعمال کردهاند؛ بنابراین باید امر برای خود فرد واضح بوده، در مقام عناد باشد.2و3
- همان. ترجمه:
«محمدبنمسلم از امام محمد باقر علیه السّلام روایت میکند که آن حضرت فرمود: ”کسی که نبوت پیامبری را که از جانب خداوند برای هدایت مردم فرستاده شده است، انکار کند و وی را تکذیب نماید، خونش مباح است.“ او میگوید سؤال کردم: ”حالِ کسی که امامی از شما را انکار نماید چگونه است؟“ فرمود: ”هرکه امامی را که از جانب خداست انکار نماید و از وی و دینش برائت و بیزاری جوید، کافر است و از اسلام خارج شده است؛ چراکه آن امام از جانب خدا و دینش دین خداست. و هرکه از دین خدا برائت جوید، کافر و در آن حال خونش مباح است؛ مگر آنکه بازگردد و از آنچه گفته بود توبه نماید. و هرکس به مؤمنی حملهور شود و ارادۀ گرفتنِ مال و جان وی را داشته باشد، خونش در آن حال برای مؤمن مباح است“». (محقق) - رجوع شود به ص ١٨١.
- مشارقأنوارالیقین، ص ٨١:
«عن سعید بن جبیر، قال: قال رسول اللَه صلّی اللَه علیه و آله: ”جحودُ نعمةِ اللَه کفرٌ و جحودُ نبوّتی کفرٌ، و جحودُ ولایةِ علیٍّ کفرٌ، لأنّ التوحیدَ لا یُبنیٰ إلّا علی الولایةِ.“»
ترجمه: «سعیدبنجبیر از رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم روایت میکند که فرمود: ”انکار نعمت خداوند کفر است، و انکار نبوت من کفر است، و انکار ولایت علی کفر است؛ چراکه توحید جز بر ولایت بنا نهاده نمیشود.“» (محقق)
- همان. ترجمه:
