Name: کتاب فقاهت در تشیع - PDF - آیت الله سید محمد محسن طهرانی
Availability: InStock
Author: آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

فقاهت در تشیع

64

با اینها که امکان ندارد از آینده بتوان اطّلاع حاصل نمود! یا با اشراف غیبی و شهود ربوبی، این مطالب را می‌فرمودند؟
تعابیر روایات در تفکیک بین مقام مرجعیّت عامّه با مقام بیان احکام شرعی
وقتی امام علیه السّلام می‌فرماید: «بر مصدر فتوا کسی می‌تواند بنشیند که قلبش متّصل به عالم ملکوت باشد»،¹ به این جهت و علّتِ مسئله نگاه می‌کند. این فتوا، فتوای مرجعیّت و زعامت است، نه صرف بیان یک مسئله و حکم! و علّت اینکه می‌بینیم ائمّه علیهم السّلام نسبت به بعضی از اصحاب می‌فرمودند که: «در میان مردم بنشین و در احکام دین فتوا بده»،² بیان حکم شرع و تکلیف شرعی آنان است، نه فتوا در مسائل مهمّ اجتماعی و سیاسی و اموری که نیاز به زعامت عامّه و حکومت کلّیه دارد.
تفاوت مرجعیّت در زمان اهل بیت علیهم السّلام و زمان حاضر
بنابراین در زمان ائمّه علیهم السّلام اصلاً این‌طور نبوده است که یک نفر، منحصراً به یک فرد عالم و فقیه مراجعه کند و دیگران را کنار بگذارد؛ بلکه در یک شهر اگر ده نفر فرد عالم بوده است، همۀ مردم به آنها مراجعه می‌کردند و احکام دین
1. مصباح الشّریعة، ص ١٦:
  «قال الصّادقُ علیه السّلام: ”لا یَحِلُّ الفُتیا لِمَن لا یَستَفتی مِنَ اللهِ عَزّوَجَلَّ بِصَفآءِ سِرِّهِ، وَ إخلاصِ عَمَلِهِ وَ عَلانیَتهِ، و بُرهانٍ مِن رَبِّهِ فِی کُلِّ حالٍ.“»
  نور ملکوت قرآن، ج ٢، ص ٢١٩: «حضرت صادق علیه السّلام گفتند: حلال نیست فتوا دادن، برای کسی که خودش در هر حال از روی صفا و پاکی سرّش و از روی اخلاص در عملش و اخلاص در کارهای آشکارش و از روی برهان و حجّتی از جانب پروردگارش، مسائل را از خدا نمی‌پرسد و از او استفتاء نمی‌نماید.»
2. از باب نمونه رجوع شود به رجال النّجاشی، ص ١٠:
  «قال لهُ (أبانَ بنَ تَغلِبَ بن رَباح) أبوجعفرٍ علیه السّلام: ”اِجلِس فی مسجدِ المَدینةِ و أفتِ النّاسَ؛ فإنّی أُحِبُّ أن یُریٰ فی شیعَتی مِثلُک.“»
  ترجمه: ”امام باقر علیه السّلام به أبان بن تغلب بن رباح فرمود: «در مسجد مدینه بنشین و برای مردم فتوا بده؛ چراکه من دوست دارم امثال تو در میان شیعیانم دیده شوند.»“ (محقّق)