امام شناسی ج9

إمَامُ الحُفَّاظِ أحْمَد بْنُ عَلِیّ بن مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ کنانی عَسْقَلانِی شَافِعی معروف به ابن حجر متولّد در سنۀ ٧٧٣، و متوفّى در سنۀ ٨٥٢ هجرى قمرى در مقدمۀ كتاب الإصَابَةُ فی تَمْییز الصَّحَابَةِ آورده است.

تمام كتب رجال و تراجم، عشرى از أسامى صحابه را نیاورده‌اند

 همان طور كه علاّمۀ أمینى هم در پاسخ این اشكال عین كلام ابن حجر را آورده‌اند.¹ 

 زیرا كه تمام كتابهاى معجم در ذكر صحابۀ، استیفاى اسامى آنها را نكرده است، و هر كس بقدر سعۀ اطلاع و قدرت احاطى خود چیزى نوشته است، و شخص متأخّر آمده، و چیزى بر او افزوده است، و مع‌ذلك عُشْری از أعشار اسامى صحابه در این كتاب‌ها ذكر نشده است، و اصولا قابل ذكر هم نبوده است.

 زیرا صحابى بر اصطلاح عامّه همان طور كه ابن حَجَر مى‌گوید: مَنْ لَقِیَ النَّبِیَّ صلّی الله علیه و آله و سلّم مُؤْمِنًا وَ مَاتَ عَلَی الإسْلاَمِ² «آن كسى است كه در حال ایمان پیغمبر را ملاقات كرده باشد، و با إسلام هم مرده باشد». گر چه در بین ملاقات و مردن، مرتد شده باشد، همچون أشعث بن قیس كه پس از ایمان مرتد شد، و سپس در زمان خلافت أبو بكر دو مرتبه به اسلام بازگشت.³ 

 و على هذا أفرادى كه پیامبر را مؤمناً دیده باشند، و در میان كوه‌ها و فَلَوات زندگى كرده باشند، و یا در شهرها و قرآء و قصبات منزل داشته باشند، بقدرى زیاد است كه قابل شمارش و بیان نیست، و بلكه أصولاً شمارش آنها و بیان اسامى همۀ آنها ممتنع است. و امّا آنچه ابن حَجَر عَسْقَلانی در كتاب الإصابة بعد از حمد و صلوة آورده است، این است كه گوید: أمَّا بَعْدُ: از شریف‌ترین علوم دین، علم حدیث رسول الله است، و از جلیل‌ترین راه شناخت حدیث، تمیز و تشخیص أصحاب رسول خداست، از آن كسانى كه بعداً آمده‌اند.

 و در این موضوع بسیارى از حافظان حدیث، بر حسب اطّلاع هر یك از آنها