
مباحث فقهی
مباحثی در احکام شرکت و ضمان و قصاص و دیات و ...
کتاب شریف «مباحث فقهی» مجموعۀ مکتوبِ هفت سخنرانی از حضرت علامه آیتاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه میباشد که در مسجد قائم طهران، برای عموم مردم، پیرامون برخی احکام فقهیِ مبتلیٰبه، با بیانی شیوا ایراد فرمودهاند که کیفیت بیان و شیوه ارائۀ احکام توسط چنین بزرگمردی میتواند برای مبلّغینِ دین مبین اسلام - علاوه بر اطلاع بر برخی آراء اختصاصی ایشان - راهگشا و راهنما باشد. مهمترین مباحث مندرج در این اثر: • احکام اجتهاد و تقلید • وجوب رجوع به مجتهد جامعالشرایط در زمان غیبت • حرمت رجوع به طاغوت برای فصل خصومت • بیان قسمتی از رسالۀ حقوق امام سجاد علیهالسلام • احکام برخی ابواب فقهی همچون: «احکام شرکت»، «احکام و مسائل کفار ذمّی و حربی»، «احکام ضمان»، «احکام قصاص و دیات» • نمونهای از خطبۀ عقد و بیان صیغۀ عقد ازدواج • تاریخچۀ مهرالسنّة • لزوم ترغیب مسلمانان به مهرالسنّة • ایجاد محبّت بین عروس و داماد بهواسطۀ مهرالسنّة
مباحث فقهی
102اینها. پس فرق این دیه با دیۀ جنین این است که دیۀ جنین، حکم ما ترک آن جنین را دارد و به ورثۀ جنین تعلّق میگیرد. مثل شخصی که زنده است و او را میکُشند و اولیاءِ دم دیه میگیرند، دیۀ جنین هم بر همین اساس است و به ورثۀ این شخص مقتول میرسد و حکم اموالی را دارد که ما ترک او حساب میشود و باید بین ورثه قسمت گردد؛ البتّه غیر از آن کسانی که تصدّی در قتل این جنین دارند. امّا دیۀ قطع اعضای شخص مُرده آن است که او را در وجوه بِرّ، یعنی در کارهای خیرات، مَبرّات و در امور حِسبیّه صرف کنند و به ورثۀ آن شخص مُردهای که او را تشریح کردهاند و قطع اعضا کردهاند نمیرسد.1
بنابراین تشریح حرام است و بر همین اساسی که ذکر شد، دیه به آن تعلّق میگیرد؛ ولیکن تشریح بدن افرادی که محترم نیستند، یعنی خارج از اسلاماند مانند مشرکین، بوداییها، بت پرستها، ناصبین، یهود و نصاریٰ، اشکال ندارد و دیه به آنها تعلّق نمیگیرد. بنابراین در جایی که برای افراد در حال تعلّم لازم است بدنی را تشریح کنند، نمیتوان بدن مسلمان را تشریح کرد و باید به تشریح بدنهای غیر مسلمان اکتفا نمود.2
لزوم تعهّد به قوانینِ در صورت امضای حاکم شرع و عدم مخالفت با قوانین اسلام
امّا تکلیف انسان در این تصادفاتی که بهواسطۀ برخورد ماشینها پیدا میشود چیست؟
اوّلاً: این قانونهایی که برای راهنمایی و رانندگی وضع شده است، اگر به اجازه و امضای حاکم شرع باشد، همهاش قابل اجرا است و
- وسائل الشّیعة، ج ٢٩، ص ٣٢٥.
- جهت اطّلاع از احکام و مسائل دیه رجوع شود به الرّوضة البهیّة فی شرح اللّمعة الدّمشقیّة، ج ١٠، ص ١٠٥ ـ ٣٢٩.
