امام شناسی ج14

كه در مكّى و مدنى بودن مجانست با آنها ندارند، در غیر مواضع خود بر حسب ترتیب نزول نهاده شده‌اند، و این داراى علّتى نیست مگر اجتهاد بعضى از صحابه.

 و مؤیّد این سخن روایتى است كه در «إتْقان» از ابن حَجَر نقل مى‌كند كه: قد وَرَدَ عَنْ عَلِىٍّ أنَّهُ جَمَعَ الْقُرآنَ عَلَى تَرْتِیبِ النُّزُولِ عَقِبَ مَوْتِ النَّبىِّ صَلَّى اللَهُ عَلَیهِ [و ءَالِه‌] وَ سَلَّم. «از علىّ بن أبى طالب وارد شده است كه: او پس از ارتحال رسول اللَه صلى اللَه علیه و آله و سلّم قرآن را طبق ترتیب نزول آن جمع كرد.»

 این روایت را ابن أبى داود تخریج نموده و از مسلّمات مدالیل روایات شیعه است.

 این آن چیزى است كه ظاهر روایات سابقه بر آن دلالت دارد؛ و لیكن جمهور از عامّه و أهل سنّت اصرار دارند بر آنكه: ترتیب آیات توقیفى است، و بنابراین، آیات مصحف دائر امروز كه همان مصحف عثمانى است مرتّب است بر همان ترتیبى كه پیغمبر خدا صلى اللَه علیه و آله و سلّم با اشارۀ جبرئیل ترتیب داده است. و ظاهر روایات وارده در این باب را تأویل مى‌كنند به اینكه جمع صحابه جمع همراه با ترتیب نبوده است بلكه جمعى بوده است از سوره‌ها و آیات مرتّب‌شدۀ آنها، كه ایشان آنها را از پیغمبر صلى اللَه علیه و آله و سلّم مى‌دانستند و حفظ داشتند، در بین الدفّتین و در جاى واحد.

 و تو اهل خبره و اطّلاع هستى كه: كیفیّت جمع أوّل كه روایات بر آن دلالت داشت، این ادّعا را صریحاً دفع مى‌كند.¹

 بارى اینها مطالبى بود از حضرت استاد قدِّس سرُّه كه در اینجا به مناسبت بحث از عدم تحریف قرآن نزد شیعه‌ آوردیم و چون اینك راجع به عقیدۀ اساطین و علماى أعلام بزرگ شیعه دربارۀ اعتقاد به عدم تحریف قرآن بحث مى‌شود، مطالب نفیس و ارزشمند ایشان ضرورى مى‌نمود.