امام شناسی ج14

جبل العاملىّ رَحِمَهُ اللَهُ تعالى نیز رعایت آن طریقه كرد.

 تا آنكه نوبت به أعلم علماء المتأخّرین فى علم الحدیث و علم الرّجال و أورعهم استاد الكلّ فى الكلّ‌ میرزا محمّد استرآبادى‌ ـ نوّر اللَه مرقده الشّریف ـ رسید. پس ایشان بعد از آنكه جمیع فنون احادیث را به فقیر تعلیم كردند و به فقیر اشاره فرمودند كه: إحیاى طریقۀ اخباریّین بكن، و شبهاتى كه معارضت به آن طریقت دارد دفع آن شبهات بكن، و من را این معنى در خاطر مى‌گذشت لیكن ربّ العزّه تقدیر كرده بود كه این معنى بر قلم تو جارى شود.

 پس فقیر بعد از آنكه جمیع علوم متعارفه را از أعظم علماء فنون اخذ كرده بودم چندین سال در مدینۀ منوّره سر به گریبان فكر فرو مى‌بردم و تضرّع به درگاه ربّ العزّة میكردم و توسّل به أرواح مقدّس أصحاب عصمت مى‌جستم و مجدّداً رجوع به احادیث و كتب عامّه یعنى مخالفان امامیّه و در كتب خاصّه یعنى امامیّه میكردم از روى كمال تعمّق و تأمّل، تا آنكه به توفیق ربّ العزّة و بركات سیّد المرسلین و أئمّۀ طاهرین - صلوات اللَه و سلامه علیه و علیهم أجمعین ـ به اشارت لازم الإطاعة امتثال نمودم و به تألیف «فوائد مدنیّه» موفّق شدم و به مطالعۀ شریف ایشان مشرّف شد. پس تحسین آن تألیف كردند و ثناى مؤلّفش گفتند رَحمَهُ‌اللَه.»

 صاحب «دبستان مذاهب» در اینجا مقدارى از شرح نوّاب اربعه و وظائف شیعیان را در زمان غیبت بیان میكند و سپس میگوید: «باید دانست كه: حدیث نزد شیعۀ إمامیّۀ اصولیّه منقسم به چهار قسم مى‌شود: صَحیح و حَسَن و موثّق و ضعیف.

 (تا اینكه میگوید:) در طریق أخباریّین نامه نگار آنچه از أمینان این راه كه یكى از آنان محمّد رضاى قزوینى است شنیده مى‌نویسد. ایشان را أخباریّین بدان نامند كه مدار بر خبر نهند و اجتهاد نكنند. مُلّا محمّد أمین بعد از تحصیل علوم عقلى و نقلى و شرعى به مكّۀ معظّمه رفت و آشكارا كرد كه: اجتهاد طریقۀ قدماى شیعه نیست. و آنچه از عارفان و امینان أسرار او، نامه نگار شنیده مى‌نگارد، و آن كه طالب زیادتى است به‌ فوائد المَدَنى‌ كه گردآوردۀ او است بگراید.