امام شناسی ج14

و قصص آنها را بیان مى‌نماید، و گفتار درباره شان را طورى شرح و تفصیل مى‌دهد كه به طهارت دین سزاوار است و مناسب با نزاهت و پاكى ساحت نبوّت و خلوص آن در مقام طاعت و عبودیّت مى‌باشد، در حالى كه هر چه از قصص قرآنیّه را با مماثل آن كه در عَهْدَین (عَهْد عتیق و عَهْد جدید در تورات و انجیل) وارد شده است تطبیق نمائیم، این پاكى و طهارت بیان قرآن براى ما به بهترین وجهى منكشف و منجلى خواهد شد.

 و مى‌یابیم قرآن را كه آیاتى را در ملاحم و إخبار از غیب و امورى كه هنوز واقع نشده است آورده و حوادث آتیه را در آیات بسیارى تصریحاً و یا تلویحاً بازگو كرده است؛ و در عین حال مى‌یابیم: قرآنى كه در دست ماست بر همان شریطه و منهاج، صادق و مُصَدِّق است.

 و مى‌یابیم قرآن را كه خودش را به أوصافى پاك و جمیل و نیكو وصف مى‌كند، همچنان كه خود را وصف مى‌كند به آنكه نور است، و هادى است به سوى صراط مستقیم، و به سوى ملّت و آئینى كه از همه آئین‌ها استوارتر است؛ و در عین حال مى‌یابیم قرآنى را كه در دست ماست كه فاقد چیزى از این آثار نیست و از امر هدایت و دلالت گرچه امر بسیار كوچكى را فروگذار نیست.

 و از جامع‌ترین أوصافى كه قرآن براى خودش ذكر مى‌كند آن است كه: ذِكْر خداست. قرآن از جهت آنكه آیه و نشانه‌اى است زنده و جاویدان كه دلالت بر خدا مى‌كند، و از جهت آنكه خداوند را به أسماء حُسْناى خود و صفات عُلْیاى خود وصف مى‌نماید، و سنّت و طریقۀ او را در صنع و ایجاد وصف مى‌كند، و ملائكه و كتب او و رسل او را وصف مى‌نماید، و شرایع و أحكامش را وصف مى‌كند، و آنچه امر عالم خلقت بدان منتهى مى‌شود كه همان معاد و رجوع همه به سوى اوست را، با تفاصیل آنچه امر مردم بدان منتهى میگردد از سعادت و شقاوت و بهشت و دوزخ، وصف مى‌كند، در تمام این جهات و مسائل ذكر خداست و نشان دهنده و یادآورندۀ خدا. و این است آنچه قرآن از إطلاق ذكر به آن منظور و مقصودش مى‌باشد؛ و در عین حال‌