معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن به‌میان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقوله‌اند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
117از احساسات و عواطف و قواى عقلیه و گرایش‌هاى طبعى و مادّى و معنوى عنایت فرموده، تا انسان به اختیار خود این راه را طىّ كند.
اگر مقصودش از زندگى روى زمین شهوت رانى و غلبه احساسات بر قواى عقلیه باشد و در نتیجه تجاسر و تجاوز به حقوق بنماید، نتیجه‌اش همین تمتّعات و لذائذ فانیه و غلبه عواطف زائله و موقّته خواهد بود و بس؛ و اگر روش خود را بر اساس منطق عقل معین كرده و پیوسته با آن نیروى عظیم و قادر، احساسات خود را معتدل و از هر یك از آنها به قدر لازم و در موقع مقتضى بهره بردارى كند، نتیجه‌اش نیز در نزد خداوند محفوظ و طبق همان اصل اصیل خداوند به او پاداش خواهد داد.
گفتار أبو ذر در علّت ترس از مرگ
در كتاب «جامع الاخبار» روایت مى‌كند كه مردى از أبو ذر غِفارى سؤال كرد: ما لَنا نَکرَهُ الْمَوْتَ؟ قالَ: لِانَّکمْ عَمَّرْتُمُ الدُّنْیا وَ خَرَّبْتُمُ الآخِرَةَ؛ فَتَکرَهونَ أنْ تَنْتَقِلوا مِنْ عُمْرانٍ إلى خَرابٍ.
«چرا مردن براى ما ناپسند است؟ أبو ذر در پاسخ گفت: به علّت آنكه شما دنیاى خود را آباد نموده و آخرت خود را خراب كرده‌اید؛ و البتّه بر شما ناگوار خواهد بود كه از محلّ آباد و معمور به محلّ خراب و ویران كوچ كنید.»
قیلَ لَهُ: فَکیفَ تَرَى قُدومَنا عَلَى اللهِ؟ قالَ: أمّا المُحْسِنُ فَکالْغائِبِ یقْدَمُ عَلَى أهْلِهِ، وَ أمّا الْمُسى‌ءُ فکالآبق یقْدَمُ عَلَى مَوْلاهُ.