معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن به‌میان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقوله‌اند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
120أَعْطَى نَفْسَهُ لَذَّتَهَا وَ شَهْوَتَهَا دَخَلَ النَّارَ.1
«راه بهشت مشحون و مملوّ است از ناگواریها و شكیبائى در برابر آنها، كسى كه در دنیا بر مشكلات راه خدا صبر كند و با نفس خود مجاهده كند و در مقابل ناملایمات شكیبائى ورزد داخل بهشت مى‌شود؛ ولى راه جهنّم پر است از شهوات و لذّات، كسى كه در مقابل خواسته‌هاى نفس أمّاره سر تسلیم فرود آورد و آنچه نفسش از شهوات از او بخواهد به او بدهد عاقبتش آتش دوزخ خواهد بود.»
از این حدیث شریف میتوان استفاده كرد كه تمام اعمالى كه انسان انجام میدهد باید بر اساس حقّ باشد، و عمل نمودن طبق حقّ قدرى مشكل است.
مثلًا انسان مى‌خواهد به فقرا اطعام كند، از یتیم دستگیرى بنماید؛ این محتاج به فعّالیت است، زحمت است، محتاج صرف مال و آسایش است. مى‌خواهد از مریضى عیادت كند، باید راهى را بپیماید و براى او هدیه‌اى ببرد، لحظاتى در مقابل او بنشیند، مریض را در حال ناراحتى و مرض ببیند و ناله او را بشنود، شكایت او را گوش كند، با بیانى نرم و ملایم او را دلدارى دهد و دعوت به صبر و تحمّل كند. اگر در اثر شدّت یا طولانى شدن دوران مرض، تحمّل مریض كم شده و جمله ناهنجارى بگوید، با كمال آرامش و بزرگوارى
- «مصباح الفلاح» طبع سنگى، تأليف آخوند ملّا محمّد جواد صافى گلپايگانى، ص ٣٠ و ٣١