معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن به‌میان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقوله‌اند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
135و آنچه فرموده است حقّ است، و او براى ما خبر آورده است.
از این گذشته پیامبر كه رفته است و دیده است و خبر آورده است، با چشم مادّى ندیده است. چون چشم حسّى مادّى فقط مى‌تواند اجسام و آثار آن را بنگرد، نه عالم معنى و صورتهاى معنوى را؛ و ادراك بهشت و جهنّم و خصوصیات آنها در مراحل و منازل مختلفه و عالم قدس احتیاج به چشم قلب دارد.
پس این كسانى كه مى‌گویند كسى نرفته و خبر بیاورد، منظورشان آنست كه از مردگان كسى بازنگشته تا آنچه با چشم دیده، با زبانش به ما بگوید.
و این منطق غلط است. چون مرده‌اى اگر فرضاً باز گردد، او نیز آنچه را با چشم دل دیده است بازگو مى‌كند، و زبانش كه تكلّم مى‌كند حكایت از زبان دل اوست. براى مرده محالست كه با چشم حسّى واقع در سرش ببیند تا خبر آورد. و بنابراین اگر مرده بیاید و تكلّم كند و خبر دهد، مسلّماً با چشم دل دیده است و با زبان دل به زبان حسّ گفتگو دارد. و این معنى در انبیاء عظام و پیغمبر ما صلّى الله علیه و آله و سلّم صادق است، زیرا آنها رفته‌اند و خبر آورده‌اند.
معراج یعنى حركت و سفر از این عالم حسّ به عالم برزخ و عالم قیامت و أسماء و صفات الهیه و ورود در حَرَم حضرت كبریائى و حریم مقام عزّ و عظمت؛ و معراج حضرت رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم جاى شبهه و تردید نیست.
و ثالثاً: اینكه مى‌گویند كسى نرفته تا خبر بیاورد، این جمله در