معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن به‌میان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقوله‌اند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
159و شاهد دیگر آنكه در سوره انشقاق مى‌فرماید:
يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ.1
«اى انسان! حقّاً كه تو با سعى و كوشش و تعب راه پر رنجى را بسوى پروردگارت درمى‌نوردى و بالاخره به شرف ملاقات او خواهى رسید.»
این خطاب، خطاب به حقیقت انسان است كه روح است نه بدن او. روح را خداوند از عوالم تجرّد آفریده و بدن را براى استكمال قوا به او عنایت فرموده تا از این عالم حركت كند و پس از طىّ عوالم دیگر دائماً بسوى خدا رفته و به مقام لقاء حضرتش نائل آید.
و شاهد دیگر آنكه در سوره مؤمنون خداوند جهنّمى‌ها را مورد خطاب قرار داده است كه:
قالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ* قالُوا لَبِثْنا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ فَسْئَلِ الْعادِّينَ* قالَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ.2
«شما چقدر در روى زمین درنگ كردید؟ آنها در پاسخ میگویند: ما یك روز یا مقدارى از یك روز را توقّف كردیم. خداوند میفرماید: اگر شما اهل علم و بینش بودید میدانستید كه درنگ نكردید مگر زمان اندكى را.»
در این آیات به حیات و زندگى روى زمین به لفظ «لَبث» كه همان
- آيه ٦، از سوره ٨٤: الانشقاق
- آيات ١١٢ تا ١١٤، از سوره ٢٣: المؤمنون