معاد شناسی ج1
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد اول از این مجموعه پیرامون «رابطه باطنی دنیا و آخرت» و «حرکت انسان به سوی باطن دنیا» سخن به‌میان آمده است. مهمترین مباحث این مجلّد: • فرق مؤمن و کافر در پیروی از عقل و حسّ • معنای زینت و غرور بودن دنیا • دنیا، ظاهر حیات و آخرت، باطن آن است • علت ترس از مرگ • اشتیاق به مرگ، شاخص مؤمن • معنای دنیای مذموم • راه بهشت، صبر در ناملایمات است • مرگ و خواب از یک مقوله‌اند، با شدّت و ضعف • در حال خواب با بدن مثالی هستیم • عمل فرشتگانِ قبض روح و ملک الموت، عین عمل خداست • کیفیت قبض روح افراد مختلف، از مؤمن و کافر و ستمگر • قبض روح و مشاهدات در حال مرگ، با باطن است • مرگ، تطهیر و تزکیه است • در آخرت، متاع عبودیت و تقویٰ خریدار دارد
معاد شناسی ج1
175نموده و جنگ و جدال راه انداخته و مسافرتهاى طولانى نموده است.
از رفیقش كه بیدار بوده است سؤال مى‌كند من چه كردم، كجا رفتم، چند نفر را كُشتم، چه شادیها نمودم؟ رفیق در پاسخ مى‌گوید: هیچ، هیچ؛ بدنت روى زمین بدون حركت افتاده و أبداً كارى و حركتى و گفتارى از تو سر نزده است.
آرى این كارها را بدن او نمى‌كرده است، خطبه‌ها را زبان گوشتى او نمى‌خوانده است، مناظر عجیب و غریب خواب را چشم ظاهرى واقع در كاسه سر او نمى‌دیده است، این صداها و غرّش‌ها را دو گوش گوشتى و استخوانى او نمى‌شنیده است.
كردار در حال خواب شدیدتر از بیدارى و در مرگ شدیدتر از خواب است
در عالم خواب روح او با بدن ملكوتى و مثالى او حركت میكرده و این كارها را بدن مثالى و صورت انجام میداده است، و أبداً به بدن مادّى و گوشتى ربطى نداشته است.
در حال بیدارى هم كارهائى را كه انسان انجام میدهد، روح با همان صورت ملكوتى بجاى مى‌آورد، منتهى چون عالم طبع قوىّ و عالم مثال ضعیف است، لذا روح نمى‌تواند تمام كارهائى را كه میخواهد بكند با بدن انجام دهد، و غلبه عالم طبع مانع از بسیارى از خواسته‌هاى روح میگردد.
در حال بیدارى بسیارى از كارها را روح با صورت مثالى انجام داده و پیكر و بدن را به تبعیت آن حركت میدهد، مانند تمام كارهائى را كه بدن انجام میدهد.