معاد شناسی ج1

مطلق و حیات مطلقه و قدرت مطلقه بیش نیست و همچنین سائر صفات؛ و این صفات اختصاص به ذات مقدّس حضرت حىّ قدیم عالِم قادر دارد، و صفاتى كه از علم و قدرت و حیات در بقیه موجودات مشاهده میگردد همه از پرتو علم و قدرت و حیات حضرت واجب الوجود است، و آنها استقلالى ندارند بلكه نسبت به صفات الهیه در حكم سایه و صاحب سایه و در حكم پرتو مُشعشع از منبع روشنائى و قدرت و علم و حیات است.

 و توحید در افعال یعنى در تمام جهان هستى و عالم وجود یك فعل مستقلّ قائم بالذّات بیش نیست، و تمام افعالى كه از موجودات ممكنه صورت مى‌گیرد همه پرتو آن فعل مستقلّ بالذّات كه قائم به وجود واجب الوجود است بوده، و در عین آنكه نسبت با ممكنات دارد نسبت با حضرت پروردگار جلّ و عزّ دارد.

 یعنى كارى كه از موجودات سر میزند ظهور و طلوعى است از فعل حضرت ربّ عزّ و جلّ، و آن كار حقیقةً متعلّق به خداست، و به امر خدا و اذن خدا در آن موجود به ظهور مى‌پیوندد و طلوع میكند، و بر این اساسِ ظهور، با آن موجود نیز نسبت پیدا میكند.

كیفیت ظهور نور فعل الهى در مظاهر عالم امكان و پیدایش موجودات 

افعال موجودات عین فعل خداست به دو نسبت

 پس در حقیقت و واقع امر، فعلى كه از یك موجود به وقوع مى‌پیوندد، در عین آنكه منسوب به اوست منسوب به خداست، غایة الامر نه در عرض هم، بلكه در طول هم.

 چون آن موجود و خدا هر كدام مستقلّا آن فعل را انجام نداده‌اند و نیز براى وقوع آن فعل با یكدگر شركت نكرده‌اند، بلكه اوّلًا و