معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور می‌یابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجه‌الخَلقی و ظهور جنبۀ وجه‌اللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا می‌بیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجه‌اللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیه‌اند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
35٦٠٠ هىَ النَّفْسُ إنْ ألْقَتْ هَواها تَضاعَفَتْ *** قُواها وَ أعْطَتْ فِعْلَها کلَّ ذَرَّةِ (٢٨) ٦٣١ وَ إنّى وَ إنْ کنْتُ ابْنَ ءَادَمَ صورَة *** فَلى فیهِ مَعْنًى شاهِدٌ بِابُوَّتى (٢٩) ٦٦٥ وَ ما کنْتَ تَدْرى، قَبْلَ یوْمِک ما جَرَى *** بِأمْسِک أوْ ما سَوْفَ یجْرى بِغُدْوَةِ (٣٠) ٦٦٦ فَأصْبَحْتَ ذا عِلْمٍ بِأخْبارِ مَنْ مَضَى *** وَ أسْرارِ مَنْ یأْتى مُدِلًّا بِخِبْرَةِ (٣١) ٦٧٨ وَ إیاک وَ الإعْراضَ عَنْ کلِّ صورَةٍ *** مُمَوَّهَةٍ أوْ حالَةٍ مُسْتَحیلَةِ (٣٢) ٧٤٧ ألا هَکذا فَلْتُعْرِفِ النَّفْسُ أوْ فَلا *** وَ یتْلَ بِها الْفُرْقانُ کلَّ صَبیحَةِ (٣٣)1 ترجمه اشعار ابن فارض درباره ظهور نور توحید
اینك به ترجمه لفظى این ابیات مى‌پردازیم:
١ ـ و برداشته شدن حجاب جسم از من، ظاهر كرد از سریره من، سرّ آنچه را كه بواسطه جسم من مستور بود.
٢ ـ و كسى كه با جَمال متعرّض مراتب پست و زبون گردد، مى‌بیند نفس خود را كه از نفیس‌ترین عیش‌ها و مفاخر كنار زده شده
- اين اشعار سروده ابن فارض است که در عرفان به زبان عرب همانند حافظ در زبان فارسى غرّاء و بسيار عالى و خوب سروده است. و ما اين اشعار را که در «تائيّة کبرى» و مجموعاً ٧٦١ بيت است به مناسبت مطلب و مقام انتخاب کرديم. و براى تطبيق با ترجمه، در طرف چپ اعداد سِرى را گذارديم و در طرف راست شماره ابيات را از «ديوان ابن فارض» قرار داديم تا مراجعه به آن آسان شود.