معاد شناسی ج5
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد پنجم از این مجموعه پیرامون «تتمۀ حقیقت عالم قیامت و وقایع آن» و «حقایق ملکوتی عالم قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • در قیامت، موجودات با ربطِ خود به خدا، ظهور دارند • در قیامت حقیقت توحید، ظهور می‌یابد • اعراض از یاد خدا موجب نابینایی در قیامت است • پنهانی جنبۀ وجه‌الخَلقی و ظهور جنبۀ وجه‌اللهی در قیامت • اگر انسان نفس را معالجه کند وجهۀ الهی موجودات را در دنیا می‌بیند • معاد بازگشت به خدا و شهود وجه‌اللَه است • در قیامت، مؤمنان تحت تجلیات جمالیه و کافران تحت تجلیات جلالیه‌اند • قیامت در عرض عالم نیست بلکه به آن احاطه دارد • برزخ و قیامتِ انسان در خود اوست • در قیامت در عین نور و اشراق، کفار و فجّار محجوبند • نور آخرت را باید از دنیا با خود برد • انکار معاد توسط مادیون مبتنی بر اصول علمیّه نیست • شرحی از داستان اصحاب کهف
معاد شناسی ج5
67أمیر المؤمنین و حضرت سجّاد و صادقَین علیهم السّلام است؛ از اینها نمى‌شود غمض عین نمود.
اینها مفسّر قرآنند و در آبشخوار معرفت نشسته‌اند و عالِم به حقائق و بواطن كتاب الله هستند.
باطن و روح معانى آیات قرآن در دست آنان است؛ همان آیاتى كه از قرآن كریم در این موضوع بیان كردیم.
جدّ ما علّامه مجلسى رضوانُ الله علیه بعد از ذكر خبر مروىّ از «احتجاج» شیخ طبرسى در خبر زندیقى كه سؤالاتى از حضرت صادق علیه السّلام مینمود و سؤال از بقاء روح بعد از مردن نمود و حضرت جواب به بقاء دادند، و سپس فرمودند كه بین دو نفخه صور چهار صد سال طول مى‌كشد؛ در ضمن بیان خود فرموده است:
«این خبر دلالت دارد بر فناء اشیاء، و انعدام آنها بعد از نفخ صور. و نیز دلالت دارد بر آنكه زمان امر موهومى است، و گرنه ممكن نیست بعد از فرض فناء افلاك آن را به چهار صد سال تحدید نمود.
و ممكن است مراد حضرت از فناء اشیاء بعد از نفخ صور غیر از افلاك باشد. یا مراد غیر از فلكى باشد كه بواسطه آن فلك زمان مشخَّص و معین میگردد.» ـ تا اینجا تمام شد كلام مجلسى (ره).1
حضرت استاد ما: علّامه طباطبائى مُدَّ ظلّه العالى در تعلیقه خود بر كلام علّامه مجلسى فرموده‌اند:
«ظاهر این خبر بطلان اشیاء و فناى آنها به ذوات و آثارشان
- «بحار الانوار» طبع حروفى، ج ٦، ص ٣٣٠