کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
14ما لَكُمْ لا تَناصَرُونَ* بَلْ هُمُ الْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ. (آيات ٢٣ تا ٢٦، از سوره ٣٧: صافات)
«اینك در موقف قیامت و بازپرسى در حشر حاضر كنید كسانى را كه ستم كرده اند! و نیز جفتهایشان را و آنچه را كه غیر از خداوند معبود قرار دادند! و جملگى را بهسوى صراط جهنّم هدایت كنید! و همه را در موقف سؤال و عرْض نگاه دارید؛ كه البتّه آنها مورد سؤال و بازپرسى قرار مىگیرند؛ كه چرا شما یكدیگر را در راه خدا و كمال تقرّب خود یارى نكردید؛ و البتّه همه آنها در آن روز به حال ذلّت و تسلیم در مىآیند».
در آیه شریفه نیز راهى بسوى جحیم بیان شده است و مراد از جحیم همان دوزخ و جهنّم است زیرا هر آتشى كه در هوا و مسیر باد قرار گیرد و یا به وسیله دستگاه دَمِ كوره به آن پیوسته هوا دهند و برافروختگى و آتشگیرى او شدید باشد آن را جَحیم گویند و از مادّه جَحِمَتِ النّار جَحْماً و جَحَماً؛ و جَحُمَتِ النّار جُحُوماً به معناى روشن شدن و آتش گرفتن مادّه آتشى و اضطرام و لهیب آوردن آن؛ و از باب جَحَمَ ـ جَحْماً متعدّى آن، یعنى آتش زدن و برافروختن و آتش انداختن و شعله ور كردن آن استعمال شده است.
صراط بسوى جهنّم یكى از منازلى است كه كافران و ستمگران در پیش دارند؛ و راهى است كه مؤمنان نیز باید از آن عبور كنند و به بهشت بروند و این راه یا روى جهنّم و یا داخل آنست؛ و به قول معروف پلى است كه زده مى شود؛ و از آن باید عبور مردم باشد و عوام آن را پل صراط میگویند؛ و البتّه این تعبیر غلط است چون پل و صراط یك