کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
16برسیم، بلكه در باطن خودمان این سیر و دگرگونى براى ما حاصل مى شود.
هر كس از افراد بشر، سیاه، سفید، مؤمن، كافر، منافق، این سیر را دارد؛ و در ملكات خود سیر مى كند؛ و براى جبران نقاط ضعفى كه در نفسش موجود است و در خود مىیابد این حركات خارجى را انجام مى دهد. و این سفر را به پایان مى رساند؛ به گمان اینكه آنها مى توانند گمشده خود را به دست آورند؛ و نقاط ضعف خود را ترمیم كنند.
و نیز شكّى نیست در اینكه افراد بشر در عین آنكه همه داراى غرائزى هستند؛ ولى آن غرائز و ملكات در آنها متفاوت است؛ بعضىها از هنگام خلقت شجاعند و بعضىها جبان و ترسو، و بعضىها متوسّط الحالند، آنهم به درجات و مراتب مختلف: بعضىها از زمان كودكى حَیىّ هستند یعنى با حیا؛ و بعضىها خیلى بارز و ظاهر و شكفته؛ و همچنین در سایر صفات مثل بخل و حسد و كینه و حسّ انتقام و صفات حسنه افراد متفاوتند. ولى هر كدام از اینها روى ملكات و غرائز خودشان سیر مىكنند؛ و باید آن ملكات را به حال اعتدال در آورند.
هر كس باید خودش را در آن موقعیت و ظرفیتى كه هست تكمیل كند؛ و خود را یك انسان متوسّط و معتدلى قرار دهد كه آن اخلاق و ملكاتش جنبه افراط و تفریط نداشته باشد؛ و انسان پسندیده اى باشد.
بنابراین هر كس از طریق نفس خودش یك راه خاصّى بسوى پروردگار دارد؛ و لذا بزرگان از اهل حكمت فرمودهاند: الطُّرُقُ إلَى اللهِ بِعَدَدِ أنْفاسِ الْخَلائِق. «راههائى كه بسوى خدا موجود است به