معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهل‌بیت علیهم‌السلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شده‌اند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیت‌های نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
100و كلمه أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ خوب بر این معنى دلالت دارد، همچنان كه در آیه دیگرى نیز مى‌فرماید:
وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ.1
«و بهشت براى متّقیان نزدیك گردیده شد، درحالى‌كه دور نیست.»
چون نزدیك شدن را در مورد چیزى گویند كه وجود داشته باشد ولى دور باشد، و اینك او را نزدیك كنند. و البتّه معلوم است كه نزدیك شدن بهشت، به نزدیك شدن ادراك انسان به حقیقت بهشت است، مثل عباداتى را كه انجام میدهیم تقرّباً إلى الله، كه منظور رفع حجاب و ادراكِ نزدیكى است، نه آنكه العیاذ بالله ما از خدا دور باشیم و به واسطه عبادت به خدا نزدیك شویم.
بارى، در قرآن كریم وارد است كه جهنّم هفت در دارد:
لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ لِكُلِّ بابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ.2
«از براى دوزخ هفت در است، و از براى هر درى، از كافران و معاندان مقدار قسمت شده اى معین گردیده است.»
بهشت، هشت در دارد
ولى درباره تعداد درهاى بهشت چنانچه مشهور است، در قرآن كریم آیه اى نداریم، بلى در اخبار بسیارى وارد شده است كه آن درها هشت عدد است. و شاید سرّش این باشد كه چون رحمت خدا بر غضب خدا سبقت دارد، طبق آیه كریمه:
- آيه ٣١، از سوره ٥٠: ق
- آيه ٤٤، از سوره ١٥: الحِجر