معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهل‌بیت علیهم‌السلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شده‌اند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیت‌های نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
126نیست، بلكه یك حقیقت و یك عالَمى است؛ و چون دعاى بر سلام مستلزم گفتار است لذا عامّه چنین مى‌پندارند كه سلام از مقوله گفتار و سخن است. همچنان كه رحمت و بركت و عافیت یك حقیقت و عالمى است، و دعاى بر آنها چون رَحْمَةُ اللهِ عَلَیکمْ وَ بَرَکةُ اللهِ لَکمْ وَ عافاکمُ اللهُ چون مستلزم گفتار است، از مقوله لفظ و گفتار است.
وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ* هذا ما تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍ* مَنْ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ وَ جاءَ بِقَلْبٍ مُنِيبٍ* ادْخُلُوها بِسَلامٍ ذلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ* لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ.1
«و بهشت براى متّقیان و پرهیزگاران نزدیك گردیده شود، و براى آنان بعید و دور نخواهد بود. این بهشت همانست كه به شما وعده داده شده بود؛ براى هر كس كه به خداوند زیاد رجوع كند، و بسیار خویشتن دار باشد. آنان كه از پروردگار بخشاینده، در غیب بترسند، و به درگاه خداوند با دلِ بازگشت كننده آیند.
(بدانها بدین گونه خطاب شود كه:) در آن بهشت‌ها با سلام داخل شوید. اینست روز خلود و جاودانى. براى آنان هر چه بخواهند در آنجا هست؛ و علاوه بر آن در نزد ما نیز زیادى خواهد بود.»
در اینجا روشن است كه ادْخُلُوها بِسَلامٍ معنایش این نیست كه
- آيات ٣١ تا ٣٥، از سوره ٥٠: ق