معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهل‌بیت علیهم‌السلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شده‌اند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیت‌های نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
129بطور خلود و جاودان در آن زیست مى‌كنند، و جفت‌هاى پاك و پاكیزه شده، و رضوان از خدا. و خدا به بندگانش داناست.»
در بهشت نه تنها طهارت و قداست، در وجود و نفس و مظاهر است، بلكه نیز در كلام و گفتار است؛ در سخنان بهشتى‌ها هیچگونه گناه و لغوى نیست:
لا يَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً وَ لا تَأْثِيماً* إِلَّا قِيلًا سَلاماً سَلاماً.1
«در بهشت أبداً سخن لغو و بیهوده، و گفتارى كه به گناه اندازد نمى‌شنوند، مگر گفتار سلام، سلام.»
لا يَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً وَ لا كِذَّاباً.2
«در بهشت نمى‌شنوند هیچ سخن لغو و بیهوده اى را، و هیچ گفتار باطل و دروغى را.»
فِي جَنَّةٍ عالِيَةٍ* لا تَسْمَعُ فِيها لاغِيَةً.3
«در بهشت بلند مرتبه اى، كه در آن هیچ لغوى را نمى‌شنوى.»
و میتوان جامع‌ترین آیات را در این موضوع، این آیه از سوره أعراف دانست:
ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ.4
«داخل در بهشت شوید! هیچ ترسى براى شما نیست و هیچ
- آيه ٢٥ و ٢٦، از سوره ٥٦: الواقعة
- آيه ٣٥، از سوره ٧٨: النّبأ
- آيه ١٠ و ١١، از سوره ٨٨: الغاشية
- ذيل آيه ٤٩، از سوره ٧: الاعراف