معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهل‌بیت علیهم‌السلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شده‌اند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیت‌های نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
151وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ.1
«و از براى شماست در بهشت، آنچه را كه نفس‌هاى شما بدان اشتها كند، و از براى شماست آنچه را كه بخواهید.»
و أكمل و أجمع آیات در كیفیت وصول به مشتهیات و مطلوبات، این آیه است:
وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ.2
«و بهشتیان در آنچه كه نفسهایشان میل داشته باشد و اشتها داشته باشد، مخلّد و جاودانند.»
هر نفسى هر كمالى را كه داشته باشد، و هر مطلوب و مقصودى را كه دنبال كند، و هر چه را كه اشتها نماید؛ در همان چیز مُهر مى‌شود، و در همان مشتهیات و آن كمال مخلّد میگردد، و دیگر راهى براى ترقّى و رسیدن به درجات بالاتر ندارد. و بنابراین كسانى كه نظرشان از حور و قصور و نهر و آب و لذّت تجاوز نمى‌كند، و آرزوى لقاء خدا را ندارند، آنان محو جمال حضرت احدیت نمى‌شوند، و در همان مشتهیات مخلّد و در همان معانى جاودان مى‌مانند.
و همینطور كه ان‌شاءالله تعالى بیان خواهیم كرد، بهشت داراى مراتب و درجات مختلفى است، و همه افراد در سطح واحد نیستند. و هر كس با منویات و مشتهیاتش، و به مقدار همّتش و سِعه صدرش، پیوسته و جاودان است.
- ذيل آيه ٣١، از سوره ٤١: فُصّلت
- ذيل آيه ١٠٢، از سوره ٢١: الانبياء