معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهل‌بیت علیهم‌السلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شده‌اند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیت‌های نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
91نیز از وقتى‌كه خداوند عزّ و جلّ آن را آفریده است، از ارواح معصیت‌كاران خالى نمانده است.
ردّ بر كسانى كه میگویند بهشت و جهنّم آفریده نشده‌اند
و از «تفسیر نُعمانى» در روایت وارده از أمیر المؤمنین علیه السّلام ذكر شده است كه آن حضرت فرموده‌اند:
و امّا ردّ بر كسانى كه میگویند: فعلًا بهشت و جهنّم آفریده نشده‌اند، گفتار خداوند تعالى است:
عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى* عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى.1
«در نزد آخرین درخت (كه نهایت سیر ارواح و نفوس و فرشتگان است). و در نزد سِدرة المُنتهى بهشتِ محلّ سكونت است.»
نَفقه و مصالح ساختمان بهشت، ذكر خداست
و رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم فرمودند: من در بهشت داخل شدم، و در آنجا قصرى را از یاقوت سرخ دیدم كه داخل آن از خارج آن دیده مى‌شد و خارج آن از داخل آن دیده مى‌شد، از شدّت نورى كه داشت.
گفتم: اى جبرئیل! این قصر از آنِ كیست؟! گفت:
لِمَنْ أَطَابَ الْكَلَامَ، وَ أَدَامَ الصِّیامَ، وَ أَطْعَمَ الطَّعَامَ، وَ تَهَجَّدَ بِاللَّیلِ وَ النَّاسُ نِیامٌ!
«براى كسى كه گفتارش را پاكیزه گرداند، و روزه‌اش را ادامه دهد، و إطعام طعام كند، و شبانگاه كه مردم به خواب روند او به تهجّد مشغول باشد!»
أمیر المؤمنین گویند: من به رسول الله عرض كردم: در امّت تو
- آيه ١٤ و ١٥، از سوره ٥٣: النّجم