امام شناسی ج1

تجلّیات صفات و شهود جمال ذات را پیدا نموده، و دیوانه و مشتاق جمال مطلق حضرت رُبوبیّ گشته‌اند، و به مقام روح رسیده، و مستغرق در انوار الهی شده‌اند، موجب لذّت و بهجت و سُرور و حُبور خواهد بود.

نهرهای عسل تصفیه شده

 چهارم نهرهائی است از عسل تصفیه شده که در آن از شمع و کثافات و مواد قَذِره چیزی دیده نمی‌شود، و چون عسل بسیار شیرین است، لذا آن حلاوتهائی که از واردات از عالم قدس، و بارقه‌های نورانی، و لذّتهائی که در حالات مختلفه برای متوسّطین در راه خدا پیدا می‌شود؛ و آنها را در ذوق و وَجد و توجه به‌خدا می‌آورد، و متوّجه به‌کمال خود می‌نماید، در آنجا به‌صورت نهرهائی از عسل مصفّی که خالی از شوائب کدورات و دخالتها و تسویلاتِ نفس است ظهور پیدا می‌کند البتّه این اختصاص به افرادی دارد که در مقام ذوقِ آن جذبات بوده، و هنوز به‌مرحله سُکر در اثر مشاهده تجلیات در نیامده‌اند.

 بنابر آنچه گفته شد نهرهای شیر علوم است که در مبتدئین و ضعفای از راه پیمایان راه خدا است، و نهرهای عسل اختصاص به افراد متوسّط دارد، که با ملاحظه جَذَبات الهی و مشاهده صفات سرگرمند، و نهرهای خمر اختصاص به افرادی دارد که بواسطه تجلیات جمال و عشق بدان ذات لا یزال، هستی خود را فراموش کرده، محو در انوار او شده‌اند،

 و مراد از کریمه شریفه ﴿وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً﴾ همان شرابی که آنها را از تمام تعلّقات دنیویه از مال و مَئآل و فرزند و عیال و جاه و اعتبار پاک و پاکیزه می‌کند، و نفس خورنده را از این مراحل صعود می‌دهد.

 نهرهای آب زلال غیر متغیر و متعفّن اختصاص به افرادی دارد که به مقام قلب رسیده، و همه گونه علوم و معارف الهیه در قلب آنان بدون دخالت نفس و زَیغ اهواء طلوع نموده است.

نهر زنجبیل و چشمه کافور

 افرادی از متوسّطین هستند، که در اثر تجلیات صفات خدا و مشاهده اسماء محو جمال او می‌گردند، برای آنکه طلب و عشق آنها همیشه زنده باشد و حرارت در آنها به اندازه کافی موجود باشد، در کاسه‌های شراب آنها قدری از نهر زنجبیل که مادّه گرم، و با حرارتی است مخلوط می‌کند.