Name: کتاب رساله اجتهاد وتقلید - PDF - علامه طهرانی
Availability: InStock
Author: علامه آیتاللَه سید محمدحسین حسینی طهرانی

رساله اجتهاد وتقلید

135

...¹
تبیین صحیح حقیقت تکالیف مستحبّه و مکروهه در شریعت (ت)
1. [ادامه تعلیقه صفحه قبل] شاید رضای مرا تحصیل نکرده باشید؛ و غضب و قهر خویش را در مکروهات قرار داده‌ام، پس از ترک آنها غافل مباشید، شاید که قهر من را ایجاب نموده باشید.»٢
  و امّا مع الأسف الشّدید، تصوّر بسیاری بر این است که شریعت و تکلیف صرفاً همان واجبات و محرّمات است و دیگر هیچ، امور مستحبّه و مکروهه صرفاً تکالیفی است که از ناحیۀ شارع به اختیار و تمایل مکلّف واگذار شده است و نقشی در مآل و عاقبت و فلاح او ندارد، مانند اولویّاتی که مولا برای عبد پس از ترسیم واجبات و منهیّات قرار می‌دهد. اگر شارع مقدّس قلم الزام را از بعضی مستحبّات و ترک مکروهات برداشته است، این دلیل بر عدم حصول نتیجه بر آنها نیست؛ مثلاً وجوب صلاة اللّیل در بدو تشریع، به معنای از دست دادن آثار و برکات ما لا یُتصوّر آن در رفع وجوب نمی‌باشد، و چگونه می‌تواند این‌گونه باشد در حالی‌که حضرت امام صادق علیه السّلام می‌فرماید: «لیس مِنّا مَن تَرکَ صلاةَ اللیل.»٣ و نظایر این مسأله ده‌ها مورد می‌باشد که شارع مکلّف را ملزَم به انجام و یا ترک آن ننموده است.
  و اشکال مطلب اینجاست که ما برای جمیع مستحبّات و مکروهات حکم واحد و نتیجۀ واحدی را فرض نموده‌ایم؛ مثلاً برای استحباب تقدّم یسار به بیت الخلاء، و قضاء حاجت مؤمن یک مرتبۀ از رضا و تقرّب قائل می‌شویم؛ و یا برای کراهت خوردن پنیر در شب، و خواب بین الطّلوعین یک درجه و میزان قرار می‌دهیم در حالی‌که تفاوت ما بینهما بین الأرض و السّماء است.
  و این نکته‌ای است که امروزه حوزه‌های علمیه سخت باید بدان بپردازند و حدود و مراتب أوّلیّت و أولویّت را با مساعدت خُبَراء ذی‌بصیرت و اهل فن مشخّص سازند، و طلاّب و فضلاء به حقایق مُنطَویه در دستورات و تکالیف شرع أنور پی ببرند و خود و سایر افراد را به این رمز و رازها آگاه سازند؛ و بدانند بدون ادراک این مسأله، صرف پرداختن به واجب و حرام اصطلاحی و متعارف راه به جایی نخواهند برد و دست انسان از وصول به مراتب عالیۀ کمال خالی خواهد ماند.
  آیا با این همه روایات و تشویق‌ها و ترغیب‌ها بر زیارت اهل قبور از ائمۀ معصومین علیهم السّلام کدام یک از ما به این مسأله توجّه کرده‌ایم؟ و آیا با تصوّر و توهّم مستحب بودن این قضیّۀ فوق‌العادة مهمّ و عدم ارادۀ جدّی مولا به اتیان آن، خود را از برکات و فیوضات و نعمات مترتّبۀ بر آن محروم نکرده‌ایم؟!
  بزرگان از فقهاء و اهل معرفت، چه در نجف أشرف یا بلدۀ طیّبۀ قم و یا شهر اصفهان، پیوسته در طول هفته به قبرستان و زیارت اهل قبور می‌رفتند و ساعاتی از وقت خویش را در آن مکان و محیط مخصوص، منقطعاً عن الدّنیا و تعلُّقاتها، به ذکر و فکر و تأمّل و سکوت می‌گذراندند [ادامه در صفحه بعد]