امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیه‌السلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبه‌های روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت می‌باشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیه‌السلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچ‌گاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیه‌السلام است
امام شناسی ج4
105از حضرت باقر علیه السّلام1 روایت كرده‌اند كه: هذه الآية نزلت فی علی بن أبی طالب. و در دو روایت اخیر اضافه می‌كند كه: و انه عالم هذه الامة بعد النبی. همه این پنج روایت بیان می‌كنند كه این آیه درباره علی بن أبی‌طالب نازل شده است، و در دو روایت اخیر اضافه می‌كند كه علی بن أبی‌طالب بعد از پیغمبر عالم این امّت است.
و نیز صفّار با سندهای خود از جابر و برید بن معاویه و فضیل بن یسار از حضرت باقر علیه السّلام، و نیز با سندهای خود از عبد اللَه بن بُكیر و عبد اللَه بن كثیر هاشمی از حضرت صادق علیه السّلام، و با اسناد خود از سلمان فارسی از امیرالمؤمنین علیه السّلام روایت می‌كند كه این آیه درباره امیر المؤمنین علی بن أبی‌طالب علیه السّلام نازل شده است2
و قندوزی حنفی از ثعلبی و ابن المغازلی با اسناد خود از عبد اللَه بن عطا روایت كرده است. قال: كنت مع محمد الباقر ـ رضی اللَه عنه ـ فی المسجد فرايت ابن عبد اللَه بن سلام، فقلت: هذا ابن الذی عنده علم الكتاب؟ قال: انما ذلك علی بن أبی طالب3
«عبد اللَه بن عطا گوید: با حضرت امام محمّد باقر علیه السّلام در مسجد بودیم، فرزند عبد اللَه بن سلام را دیدم و به آن حضرت گفتم: این فرزند كسی است كه در نزد او علم كتاب است؟ حضرت فرمودند: كسی كه علم كتاب نزد اوست علی بن أبی‌طالب است».
و حاكم حسكانی با اسناد خود از ابو سعید خدری روایت كرده است. قال: سالت رسول اللَه صلی اللَه عليه و آله و سلم عن قول اللَه تعالی: ﴿وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ﴾. قال: ذاك اخی علی بن أبی طالب4. ابو سعید گوید: از رسول خدا درباره این آیه سؤال كردم فرمودند: عالم به كتاب برادر من علی بن أبی‌طالب است».
و حاكم حسكانی با اسناد خود روایت كرده از ابی صالح قوله عزّوجّل: ﴿وَ مَنْ
- «غایة المرام» ص ٣٥٨ حدیث ششم مكّرر، و «ینابیع الموده» ص ١٠٢ باب ٣٠.
- «تفسیر المیزان» ج ١ ص ٤٢٧.
- «ینابیع المودّة» ص ١٠٢ باب ٣٠، و «غایة المرام» ص ٣٥٧ حدیث اوّل، و «شواهد التنزیل» حسكانی ص ٣٠٨، و «تفسیر ابو الفتوح» ج ٦ ص ٥٠٤، و «تفسیر المیزان» ج ١١ ص ٤٢٧.
- «شواهد التنزیل» ص ٣٠٧.