مطلع انوار ج3
احوالات و آثار بزرگان و عرفاء باللَه
جلد سوم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، قسمت دوم از موضوعِ «احوالات و آثار بزرگان و عرفاء بالله» می‌باشد که برای استفادۀ هر چه بیشترِ جامعۀ علم و معرفت از احوالات و حکایات بزرگانِ اهل معرفت، به رشتۀ تحریر درآمده است. • اهم مباحث این مجلّد، شاملِ مختصری از ترجمه و تذکرۀ برخی دیگر از اولیای الهی و بزرگانِ علم و معرفت همچون آیت الله ملاحسینقی همدانی و آیت الله سید احمد کربلائی و دیگر عرفا ـ قدّس الله اسرارهم ـ بوده، و همچنین شاملِ شرح احوالِ برخی بزرگان و شخصیتهای تأثیر گذار در جامعه و تاریخ، همچون سید جمال الدین اسد آبادی و احمد شاه قاجار و غیره می‌باشد. اهم مباحث این جلد: ترجمه و تذکرۀ عدّه‌ای از بزرگان و علماء و برخی از شخصیّت‌های تأثیرگذار در جامعه و زمان خود.
مطلع انوار ج3
204لا تَقنَعَنَّ عندَ المطا *** لِب بالقلیل من الکثیرِ فتَبَرَّضُ الأطماعُ مِثلُ *** تبرُّضِ الثَّمَدِ الجَرورِ هذا أوانُ تطاوُلِ الحا *** جاتِ و الأمَلِ القصیرِ فانفَحْ لنا من راحَتَیـ *** کَ بِلا القلیلِ و لا النُّزورِ لا تُحوَجَنَّ إلی العِصا *** بِ و أنت فی الضَرْعِ الدَرورِ آثارُ شُکرِکَ فی فَمی *** و سِمات وُدِّک فی ضمیری و قصیدةٌ عذراءُ مِثـ *** لُ تألّقِ الرَّوضِ النَّضیرِ فرحت بمالِکِ رِقِّها *** فَرَحَ الخَمیلَة بالغَدیر1 مَهْیار دیلمی، سرایندۀ غدیریّه در قرن پنجم
در الغدیر، جلد ٤ از صفحه ٢٣٢ تا صفحه ٢٦١ دربارۀ مَهْیار دیلمی بحث کرده است.
ابوالحسن مَهْیار بن مرزویه دیلمی بغدادی که در کرخ بغداد منزل داشته است از بزرگترین مردان ادب و عربیّت است، و از زمرۀ شعرای درجۀ اوّل از جهت اتقان به شمار می‌رود. بزرگان علم و ادب از محضر او استفاده می‌کرده‌اند؛ زیرا که بزرگترین رایت ادب عرب را در بین مشرق و مغرب بلند کرد.
مَهْیار از بزرگان تشیّع است و در اشعار خود با حجّت و بیان قوی و استدلال
- ـ تقلقلَ فی البلاد: إذا تقلّبَ فیها. إنجابَ السحابُ: إنکشف. الوَضَح: بیاضُ الصبح. إبتزَّ ثیابی: جرَّدنی منها. تبرّضَ ما عنده: أخذَ منه شیئاً بعد‌َ شیءٍ. الثَّمْدُ و الثَّمَدُ: الماء القلیل الذی لا مادَّ له. عَصَب الناقة‌َ یعصِبُها عصباً و عِصاباً: شَدَّ فَخِذَیها أو أدنی مُنخَرَیها لِتَدِرَّ. السِّمةُ و السِّماتُ، مثلُ عِدةٍ و عِدات: الآلة‌ُ التی یُکوی بها و یُعلَم. الخمیلة: الشجرة الکثیر المتلف، الموضع الکثیر الشجر، المنهبط من الأرض. الخمیلة: الشجرة الکثیر المتلف، المواضع الکثیر الشجر، المنهبط من الأرض. (محقّق)