
مطلع انوار ج3
احوالات و آثار بزرگان و عرفاء باللَه
جلد سوم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، قسمت دوم از موضوعِ «احوالات و آثار بزرگان و عرفاء بالله» میباشد که برای استفادۀ هر چه بیشترِ جامعۀ علم و معرفت از احوالات و حکایات بزرگانِ اهل معرفت، به رشتۀ تحریر درآمده است. • اهم مباحث این مجلّد، شاملِ مختصری از ترجمه و تذکرۀ برخی دیگر از اولیای الهی و بزرگانِ علم و معرفت همچون آیت الله ملاحسینقی همدانی و آیت الله سید احمد کربلائی و دیگر عرفا ـ قدّس الله اسرارهم ـ بوده، و همچنین شاملِ شرح احوالِ برخی بزرگان و شخصیتهای تأثیر گذار در جامعه و تاریخ، همچون سید جمال الدین اسد آبادی و احمد شاه قاجار و غیره میباشد. اهم مباحث این جلد: ترجمه و تذکرۀ عدّهای از بزرگان و علماء و برخی از شخصیّتهای تأثیرگذار در جامعه و زمان خود.
مطلع انوار ج3
63یُهِمُّکَ! تا توانی همّت خود را عالی نما، لأنّ المَرءَ یَطیرُ بهِمّتِه کما أنّ الطَّیرَ [الطائر ـ ظ] یَطیرُ بجَناحَیه.1
غلام همّت آنم که زیر چرخ کبود *** ز هرچه رنگ تعلّق پذیرد آزاد است هرچه در این خانه نشانت دهند *** گر نستانی به از آنت دهند یعنی به تأمّلات صحیحه و کثرت ذکر موت، خانۀ دل را از غیر حقّ خالی گردان! یک دل داری، بس است یک دوست تو را! ﴿أَلَيۡسَ ٱللَهُ بِكَافٍ عَبۡدَهُۥ﴾؟!2 و ﴿مَّا جَعَلَ ٱللَهُ لِرَجُلٖ مِّن قَلۡبَيۡنِ فِي جَوۡفِهِۦ﴾.3
در دو عالم گر تو آگاهی از او *** از چه بد دیدی که در خواهی از او الهی زاهد از تو حور میخواهد قصورش بین *** به جنّت میگریزد از درت یا رب شعورش بین «ما عَبَدتُکَ خَوفًا مِن نارِکَ و لا طَمَعًا فی جَنَّتِکَ، بَل وَجَدتُکَ أهلاً للعِبادَةِ فعَبَدتُکَ!»4
هر دو عالم را به یکبار از دل تنگ برون کردیم تا جای تو باشد. و تحصیل این کار به هوس نمیشود، بلکه تا نگذری از هوس، نمیشود.
«أبَی اللهُ أن یُجریَ الاُمورَ إلاّ بأسبابِها» و الأسبابُ لابُدَّ مِن اتِّصالِها بمُسبِّباتِها، و الاُمورُ العِظامُ لا یُنالُ إلاّ بالمشی، و لا تُدرَکُ بالهَوَی، و استَعینوا فی کُلِّ صَنعَةٍ بأبوابِها، ﴿وَأۡتُواْ ٱلۡبُيُوتَ مِنۡ أَبۡوَٰبِهَا﴾،5 فإنّ المشیَ بِضاعَةُ الهَلکَی.
- ـ الذّریعة الی تصانیف الشیعة، ج ١٢، ص ٢٨٣، به نقل از رسالۀ سیر و سلوک مرحوم بیدآبادی.
- ـ سوره الزّمر (٣٩) صدر آیه ٣٦.
- ـ سوره الأحزاب (٣٣) صدر آیه ٤
- ـ عوالی اللاّلی، ج ٢، ص ١١؛ بحارالأنوار، ج ٦٧، ص ١٨٦.
- ـ سوره البقرة (٢) قسمتی از آیه ١٨٩.
