مطلع انوار ج3
احوالات و آثار بزرگان و عرفاء باللَه
جلد سوم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، قسمت دوم از موضوعِ «احوالات و آثار بزرگان و عرفاء بالله» می‌باشد که برای استفادۀ هر چه بیشترِ جامعۀ علم و معرفت از احوالات و حکایات بزرگانِ اهل معرفت، به رشتۀ تحریر درآمده است. • اهم مباحث این مجلّد، شاملِ مختصری از ترجمه و تذکرۀ برخی دیگر از اولیای الهی و بزرگانِ علم و معرفت همچون آیت الله ملاحسینقی همدانی و آیت الله سید احمد کربلائی و دیگر عرفا ـ قدّس الله اسرارهم ـ بوده، و همچنین شاملِ شرح احوالِ برخی بزرگان و شخصیتهای تأثیر گذار در جامعه و تاریخ، همچون سید جمال الدین اسد آبادی و احمد شاه قاجار و غیره می‌باشد. اهم مباحث این جلد: ترجمه و تذکرۀ عدّه‌ای از بزرگان و علماء و برخی از شخصیّت‌های تأثیرگذار در جامعه و زمان خود.
مطلع انوار ج3
77اشعاری درباره ملاّصدرای شیرازی
میرداماد که استاد ملاّصدرا بوده است، یک رباعی در مدح شاگردش گفته است:
صدرا جاهت گرفت باج از گردون *** اقرار به بندگیت کرد افلاطون در مکتب تحقیق نیاید چون تو *** یک سر ز گریبان طبیعت بیرون چند بیتی هم ملاّ عبدالرزاق لاهیجی که هم داماد و هم شاگرد او بوده است (صاحب کتاب شوارق الکلام و گوهر مراد) در مدح استادش گفته است:
فلاطون زمان، استاد عالم *** که با او دل نیارد یاد عالم جهان فضل را مهر دل افروز *** شب جهل از فروغش طلعت روز چو او در ملک دانش صدر گردید *** هلال دانه دانش بدر گردید به یمن نسبت او خاک شیراز *** بهای خون صد یونان دهد باز نیارد مثل او در دانش و هوش *** فلک گو تا ابد میگرد و میکوش از ملاّصدرا شعر فارسی نقل نشده است مگر دو بیت که در عشق و عرفان به خداوند گفته است؛ و در مجمع الفصحاء مذکور است:
آنان که ره دوست گزیدند همه *** در کوی شهادت، آرمیدند همه در معرکه دو کون، فتح از عشق است *** هرچند سپاه او شهیدند همه1 [احادیثی از تفسیر شریف ملاّصدرا]
[١] ملاّصدرا در تفسیر سوره جمعه و در طبع حروفی، صفحه ٢٦٦ آورده است: قولُ رسول الله صلّی الله علیه و آله:
أبِیتُ عِندَ رَبِّی یُطعِمُنِی و یَسقِینِی.2
- ـ جنگ ١٣، ص ٤٧.
- ـ تفسیر القرآن الکریم (صدرا)، ج ٧، ص ٢٨٧.