مطلع انوار ج5

 و جهت آن این است که: مردم یا از راه گوش و یا از راه چشم خبر وقوع حوادث را دریافت می‌کنند (از راه گوش مثل امواج صوت، یا امواج الکترومَنیتیک¹ چون بی‌سیم و رادیو)، و سرعت آن همانند نور سیصد هزار کیلومتر در ثانیه است و امواج صوت ٣٣١ متر در ثانیه است (یعنی سرعت نور ٣٠٠ میلیون² بار بیشتر از سرعت صوت است)، و چون زمان، مقدار حرکت است در مسافت، پس بر حسب اختلاف مکانِ مردم، خبر حوادثْ مختلف به آنها می‌‌رسد.»

[سرعت نور در مسافت‌های دور بسیار محسوس است]

 و بعد از ذکر مثالی دربارۀ دو نفر که صدای توپ را می‌‌شنوند و این مثال به طور واضح، نسبی بودن تواقت و زمان را روشن می‌‌کند، گوید:

 «چون سرعت نور در یک ثانیه، هفت بار و کسری دور زمین را می‌‌پیماید، لذا در مسافت‌های کوتاه تفاوت آن محسوس نمی‌گردد، ولی در مسافت‌های دور بسیار محسوس است.

 مثال زیر [را] در مجلّۀ المقتطف از کتاب نسبیّت به زبان ساده (تألیف تیرینگ نمساوی) ذکر کرده است:

 در ٢١ فوریه ١٩٠١ اخترشناسان به علّت نامعلومی ستارۀ تازه‌ای را در مجموعۀ کوکبۀ پرساوس یافتند و نام آن را نواپرسای (یعنی پرساوس تازه) نهادند؛ چون حساب کردند دیدند سی سال نوری گذشته است تا نور آن به زمین رسیده است (یعنی مسافت آن تا زمین ٠٠٠/٠٠٠/٨٠٠/٨١٦/٨٣٩/٢٨ کیلومتر که مساوی